14, ఏప్రిల్ 2012, శనివారం

ఘంటసాల, బృందం పాడిన "కోటిదీప ప్రభలలో" - శ్రీ వేంకటేశ్వర వైభవం డాక్యుమెంటరీ చిత్రం నుండి

1971 లో తిరుమల - తిరుపతి శ్రీ వేంకటేశ్వరునిపై చిత్రీకరించిన డాక్యుమెంటరీ శ్రీ వేంకటేశ్వర వైభవం. ఈ చిత్రానికి శ్రీ సాలూరు రాజేశ్వర రావు గారు సంగీత దర్శకులు. ఆత్రేయ గారి పాటలను శ్రీమతులు పి.సుశీల, పి.లీల, శ్రీరంగం గోపాలరత్నం, వసంత, ఎస్.జానకి, శ్రీయుతులు ఘంటసాల మాస్టారు, పి.బి.శ్రీనివాస్, ఎస్.పి.బాలసుబ్రబ్యహ్మణ్యం, మంగళంపల్లి బాల మురళీకృష్ణ గార్లు పాడారు. మాస్టారు తమ ఆరాధ్య దైవమైన వేంకటేశ్వరుని పై కొన్ని శ్లోకాలు కూడ పాడారు. ఈ వీడియోలో ఘంటసాల, బృందం పాడిన కోటి దీప ప్రభలతో స్వామి కోనేటి నీటి అలలతో" నాలుగు నిముషాల 30 సెకన్లకు ప్రారంభమవుతుంది. ఈ చిత్రానికి శ్రీ కొంగర జగ్గయ్య గారు వ్యాఖ్యాత. మాస్టారు పాడిన పద్యం "వేదములే శిలలై వెలసినది కొండ" ను ఈ లింకులో వినవచ్చును.  అలాగే ఘంటసాల, బృందం పాడిన "ఏడుకొండల శ్రీనివాసా! మూడు మూర్తుల తిరుమలేశా!" ను ఈ లింకులో వినవచ్చును.
Thanks to "nikilkvn" for providing the video in You Tube

ఆడియో మూలం: అంతర్జాలం


సాకీ: ఘంటసాల: కోటి దీప ప్రభలలో స్వామి కోనేటి నీటి అలలలో


శతకోటి భక్తుల నయనములలో


తెప్పపై వేంచేయు తిరుపతి రమణా!
పల్లవి: బృందం: కోటి దీప ప్రభలలో స్వామి కోనేటి నీటి అలలలో


శతకోటి భక్తుల నయనములలో


తెప్పపై వేంచేయు తిరుపతి రమణా!




చరణం: బృందం: దశకంఠు దునుమాడి ధరణిజను చేకొని 


పురమునకు అరుదెంచు పురుషోత్తమా!

ఘంటసాల: రామా! ఆ..ఆ..

బృందం: దశకంఠు దునుమాడి ధరణిజను చేకొని 


పురమునకు అరుదెంచు పురుషోత్తమా!


ఆనాటి పుష్పకము ఈనాడు కనులార  | ఆనాటి |


కాంచుచున్నామయా కరువుతీరా

బృందం: కోటి దీప ప్రభలలో స్వామి కోనేటి నీటి అలలలో


తెప్పపై వేంచేయు తిరుపతి రమణా!





బృందం: కాళింది మడుగునా కాళీయు శిరమునా


చిందులను వేసినా చిన్ని తాండవ కృష్ణా!


వ్రేపల్లెలో నాటి దీపావళిని నేడు  | వ్రేపల్లెలో |


కాంచుచున్నామయా కరువుతీరా


సృష్టి, స్థితి, లయ కారణకాయా | సృష్టి |


సకల మతాచార్య తారాచార్య 


భవభయ పాప విమోచన భవ్యా


దినకర ఆత్రేయ తేజో దివ్యా


రామకృష్ణ గోవింద శ్రీ వేంకటేశా! | రామకృష్ణ |


రామకృష్ణ గోవింద శ్రీ వేంకటేశా! | రామకృష్ణ |


రామకృష్ణ గోవింద, రామకృష్ణ గోవింద  | రామకృష్ణ |


రామకృష్ణ గోవింద, రామకృష్ణ గోవింద  | రామకృష్ణ |


గోవిందా! గోవిందా! గోవిందా! గోవిందా!


గోవిందా! గోవిందా! గోవిందా! గోవిందా!

13, ఏప్రిల్ 2012, శుక్రవారం

ఘంటసాల తొలి స్వంత చిత్రం "పరోపకారం" నుండి హృదయమా సాగిపొమ్మా

1953 లో విడుదలైన "పరోపకారం" అనే చిత్రం మాస్టారి స్వంత చిత్రం. ఇదేకాక మరొక రెండు చిత్రాలు - సొంతవూరు (1956) మరియు భక్త రఘునాథ్ (1960) కూడ మాస్టారే నిర్మించారు. ఇవి మంచి చిత్రాలు. మంచి పాటలున్నాయి. కాని ఆర్ధిక పరంగా విజయవంతం కాలేదు. అందుకు మాస్టారు "పరులకు ఉపకారం చేయటం కోసమే పరోపకారం తీసాను" అన్నారట. తద్వారా మాస్టారు ఋణగ్రస్తులయ్యారు. దానితోపాటు ఆరోగ్యం కూడ దెబ్బతింది. "పరోపకారార్ధం ఇదం శరీరం" అన్నట్లు, తన ఆరోగ్యం కూడ పట్టించుకోకుండా మాస్టారు అందరికీ పరోపకారమే చేశారు, మహానుభావులు.  పరోపకారం చిత్రం తెలుగు, తమిళ భాషలలో డబ్బింగ్ తో విడుదల అయింది. ఈ చిత్రానికి మాస్టారి స్వీయ సంగీత దర్శత్వం, గీత రచన ఆరుద్ర గారు. నాలుగు పాటలు పాడారు. ముక్కామల, సావిత్రి, జి.వరలక్ష్మి గార్లు నటించిన ఈ చిత్రానికి టి.ప్రకాశరావు గారు దర్శకులు. ఈ పాట చిత్రీకరించినది బి.గోపాలం గారి మీద. అతని వెనక సిగరెట్ కాలుస్తూ ముక్కామల గారిని చూడవచ్చు.




చిత్రం; పరోపకారం (1953)

రచన: ఆరుద్ర 

సంగీతం: ఘంటసాల

గానం: ఘంటసాల 





పల్లవి: హృదయమా సాగిపొమ్మా


భావ వేగాన సాగిపొమ్మా | హృదయమా |


హృదయమా!





చరణం: కొసరి వీచేను గడుసరి గాలి 


ఆదమరిచేవు సుఖముల తేలి  | కొసరి వీచేను |


చాలు చాలించు సోమరి నడక  | చాలు చాలించు |


సాగిపోవాలి తడబడక | సాగిపోవాలి |


హృదయమా సాగిపొమ్మా


భావ వేగాన సాగిపొమ్మా


హృదయమా!





చరణం: మురళి నూదేడు కోనారి* కూన  | మురళి |


ముదము కురిసేను జగములోన  | ముదము |


ఆల మందలు ఇలు చేరబోయె | ఆల మందలు |


వేగమెత్తించు కడు జాలమాయె! | వేగమెత్తించు |


హృదయమా సాగిపొమ్మా


భావ వేగాన సాగిపొమ్మా


హృదయమా!

కృతజ్ఞతలు
1. శ్రమపడి తమిళ చిత్ర సన్నివేశానికి తెలుగు ధ్వనిముద్రణ చేసి ఘంటసాల అభిమానులకు యూట్యూబ్ ద్వారా అందించిన శ్రీ బొల్లాప్రగడ సోమేశ్వర రావు గారికి, 
2. చిత్రం వివరాలు సమకూర్చిన ఘంటసాల గళామృతము-పాటల పాలవెల్లి బ్లాగు కు, 
*కోనారి - రైతు (ఎక్కువగా శ్రీకాకుళం ప్రాంతంలో వాడతారు).
3. దృశ్య ఖండికలో నటులను గుర్తుపట్టడంలో సవరణ సూచించిన శ్రీ పట్రాయని వేణుగోపాలకృష్ణ గారికి ధన్యవాదములు.

12, ఏప్రిల్ 2012, గురువారం

విధి వంచితులై - పాండవ వనవాసం నుండి - మంచి వీడియో క్వాలిటీ తో

1965 లో విడుదలైన ఇతిహాసిక-పౌరాణిక చిత్ర రాజం పాండవ వనవాసం. ఎందరో మహామహులు శ్రమించి తయారు చేసిన మణిహారం ఈ చిత్రం. ఇందులో గుమ్మడి (ధర్మరాజు), ఎన్‌.టి.ఆర్. (భీముడు), బాలయ్య (అర్జునుడు), సావిత్రి (ద్రౌపది), ఎస్.వి.ఆర్. (ధుర్యోధనుడు), కాంతారావు (శ్రీకృష్ణుడు) నటించారు. ఈ చిత్రానికి దర్శకులు "పౌరాణిక బ్రహ్మ" అని పేరుపొందిన శ్రీ కమలాకర కామేశ్వరరావు గారు. ఆయన దర్శకత్వం వహించిన చిత్రాలలో 23/30 పౌరాణిక-జానపద-చారిత్రకాలు. పాండవులు శకుని నిర్వహించిన మాయా జూదంలో చిత్తుగా ఓడిపోతారు. ధర్మరాజు రాజ్యాన్నీ, తమ్ములనూ ఫణంగా పెట్టి అన్నిటినీ కోల్పోతాడు. ద్రౌపదిని దుశ్శాసనుడు సభలోకి ఈడ్చుకొచ్చి ఘోరంగా అవమానిస్తాడు. విధి ఆడిన నాటకంలో ప్రాభవం కోల్పోయిన పాండవులు కట్టు బట్టలతో, పురవీధులగుండా నడుస్తూ, పరాభవాన్ని దిగమింగుకుంటూ జనవాసాన్ని వీడి వనవాసానికి బయలుదేరుతారు. ఈ సన్నివేశానికి తగిన పాటను శ్రీ సముద్రాల రాఘవాచార్య గారు వ్రాయగా, మాస్టారు కరుణరసం ఉట్టిపడేలా చక్రవాక రాగంలో బాణీకట్టి గానం చేసారు. ఈ పాట దృశ్య, శ్రవణ, సాహిత్యాలను ఇక్కడ పొందుపరుస్తున్నాను.

Thanks to KVR Harish of "Bank of Sri Ghantasala" Machilipatnam, AP 
for loading the You Tube Video.

మహానుభావులు

ఆడియో మూలం: అంతర్జాలం

సాకీ: ఘంటసాల: న్యాయానికే పరాజయమా!


వంచనకే ధర్మము తలవంచేనా!

బృందం: ఆ.. ఆ.. ఆ.. ఆ.. 
పల్లవి: ఘంటసాల: విధి వంచితులై విభవము వీడి 


అన్నమాట కోసం అయ్యో! అడవి పాలయేరా! | విధి వంచితులై |
చరణం: ఘంటసాల: నీ మది రగిలే కోపానలము  


ఈ మహినంతా దహియించేనని


మోమును దాచేవ ధర్మరాజా!

బృందం: అయ్యో!.. అడవి పాలయేరా!
చరణం: ఘంటసాల: సభలో చేసిన శపథముదీరా  


పావుల నదిలో త్రుంచెదనేనని


బాహువులూచేవా భీమసేనా!

బృందం: ఆహా…..  అడవి పాలయేరా!
చరణం: ఘంటసాల: ఆలములోన కౌరవసేన  


అమ్ములవానా ముంచెదనేనని


ఇసుమును చల్లేవ సవ్యసాచి  | విధి వంచితులై |
చరణం: ఘంటసాల: ఏ యుగమందూ ఏ ఇల్లాలు 


ఎరుగదు తల్లీ ఈ అవమానం | ఏ యుగమందూ |


నీ పతి సేవయె నీకు రక్ష 

బృందం: ఆహా…..

11, ఏప్రిల్ 2012, బుధవారం

భార్య, భర్త ఎలాంటివారో చెప్పే పద్యాలు - చింతామణి చిత్రం నుండి

బహుళ ప్రజాదరణ పొందిన నాటకం చింతామణి. దీనిని  వ్రాసిన వారు అలనాటి సంఘ సంస్కర్త, నాటక రచయిత, కవి అయిన శ్రీ కాళ్ళకూరి నారాయణరావు (1871-1927) గారు. వీరి రచనలలో వరకట్నం కు వ్యతిరేకంగా వ్రాసిన "వర విక్రయము", వేశ్యా వృత్తిని ఖండిస్తూ వ్రాసిన "చింతామణి" నాటకాలు పేరెన్నిక గన్నవి. చింతామణి నాటకాన్ని రెండు సార్లు (1933 మరియు 1956) సినిమాగా తీసారు. ఈ చిత్రంలో కవి బిల్వ మంగళుడు గా ఎన్.టి.ఆర్., అతని భార్య గా జమున, చింతామణి అనే వేశ్య పాత్రలో భానుమతి నటించారు. గుణవతియైన భార్యకుండవలసిన లక్షణాలను, అలాగే భార్యలను బాధించే కొందరు భర్తలను గురించి బిల్వ మంగళుడు ఈ విధంగా వివరిస్తాడు.
కృతజ్ఞతలు: యూ ట్యూబ్ వీడియో సమర్పించిన శ్రీ హరీష్ (Bank of Sri Ghantasala, Machilipatnam, A.P.) 
చిత్రం:         చింతామణి (1956)
మూలం:      చింతామణి నాటకము
రచన:         కాళ్ళకూరి నారాయణ రావు 
గానం:         ఘంటసాల వెంకటేశ్వర రావు
సంగీతం:      అద్దేపల్లి రామారావు, టి.వి.రాజు
సంగీత పర్యవేక్షణ:   పి.భానుమతి


పద్యం:
కష్ట భరితంబు బహుళ దుఃఖప్రదంబు

సారరహితంబునైన సంసారమందు

భార్యయను స్వర్గమొకటి కల్పనము చేసె

పురుషులనిమిత్తము పురాణ పూరుషుండు

ఆ.. ఆ.. ఆ..


వచనం:
భార్యలను కష్టాల పెట్టె భర్తలు మాత్రం లేరా అని కదూ, యెందుకు లేరు


పద్యం:
అర్ధాంగ లక్ష్మియైనట్టి యిల్లాలిని తమయింటి దాసిగా తలచువారు

చూడు..

అర్ధాంగ లక్ష్మియైనట్టి యిల్లాలిని తమయింటి దాసిగా తలచువారు

చీటికి మాటికి చిరబురలాడుచు పెండ్లాము నూరక యేడ్పించువారు

పడపుగత్తెల ఇండ్ల బానిసెంచై ధర్మపత్ని యన్నను మండిపడెడివారు

బయట నెల్లరచేత పడివచ్చి యింటను పొలతినూరక తిట్టి పోయువారు 

పెట్టుపోతల పట్లగలట్టి లోటు తిట్టుకొట్టులతోడను తీర్చువారు

ఖలులు, కఠినులు, హీనులు, కలుషమతులు కలరు పురుషులలోన పెక్కండ్రు నిజము

9, ఏప్రిల్ 2012, సోమవారం

శివునిపై భావోద్వేగమైన భక్తి గీతం మరియు స్తోత్రం ఘంటసాల గళంలో- సీతారామ కల్యాణం నుండి

1961 లో విడుదలైన సీతారామ కల్యాణం చిత్రం శ్రీ ఎన్‌.టి.ఆర్. స్వీయ దర్శకత్వంలో అతని సోదరుడైన త్రివిక్రమరావు గారు ఎన్‌.ఏ.టి. పతాకంపై నిర్మించిన పౌరాణిక దృశ్య కావ్యం. సంగీతం శ్రీ గాలి పెంచల నరసింహారావు గారు. ఈ చిత్రంలోనిదే "సీతారాముల కల్యాణము చూతము రారండి" అనే పాట ఈ నాటికీ ప్రతి పెళ్ళిలోనూ వినబడుతుంది. ఘంటసాల మాస్టారి పాటలు, పద్యాలు, ఎన్‌.టి.ఆర్. నటన, గాలి పెంచల నరసింహారావు గారి సంగీతం ఈ చిత్రానికి ఆయువుపట్టు. అయితే నిజానికి ఈ పాట, స్తోత్రం శ్రీ సాలూరు రాజేశ్వర రావు గారు స్వరపరచి కారణాంతరాల వలన తప్పుకున్నారట. ఈ చిత్రంలో శివుడు, పార్వతి కైలాసంలో తాండవం చేసే సమయంలో రావణుడు వస్తాడు. నంది శివదర్శనానికి అనుమతించకపోతే లంకేశ్వరుడు పర్వత సానువులో కూర్చుని స్వయం విరచిత శివతాండవ స్తోత్రాన్ని గానం చేస్తాడు. మూల స్తోత్రంలో 15 చరణాలున్నాయి. కాని సినిమాలో కొద్ది భాగం మాత్రమే ఉపయోగించారు. అది మాస్టారు అద్భుతంగా గానం చేసారు. అయితే కొన్ని పదాలను కూడ కారణాంతరాల వలన మార్చినట్లు కనబడుతుంది. ఈ స్తోత్రం యొక్క మొత్తాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చును. సినిమాలో ఈ స్తోత్రం "కానరార కైలాస నివాస" అనే సముద్రాల సీ. వ్రాసిన పాట తరువాత వస్తుంది. ఈ చిత్రంలో దాదాపు 26 వరకు పాటలు, పద్యాలు వున్నాయి. 


చిత్రం: సీతారామ కల్యాణం (1958)

పాట రచన: సముద్రాల రాఘవాచార్య 

స్తోత్రం: రావణాసుర విరచితము

సంగీతం: సాలూరు రాజేశ్వర రావు (గాలి పెంచల)

గానం: ఘంటసాల వెంకటేశ్వర రావు 


పాట: పల్లవి: కానరార కైలాస నివాస బాలేందుధరా జటాధరా హరా


కానరార కైలాస నివాస బాలేందుధరా జటాధరా


కానరార


భక్తజాల పరిపాల దయాళా  | భక్తజాల |


హిమశైల సుతా ప్రేమలోలా


కానరార కైలాస నివాస బాలేందుధరా జటాధరా


కానరార

చరణం: నిన్ను చూడ మది కోరితిరా..


నిన్ను చూడ మది కోరితిరా నీ సన్నిధానమున చేరితిరా | నిన్ను చూడ |


కన్నడ సేయక కన్ను చల్లగ మన్నన సేయర గిరిజారమణా


కానరార కైలాస నివాస బాలేందుధరా జటాధరా


కానరార

చరణం: సర్ప భూషితాంగ, కందర్ప దర్పభంగ | సర్ప |


భవ పాశనాశ, పార్వతీ మనోహర


హే! మహేశ, వ్యోమకేశ, త్రిపురహర


కానరార కైలాస నివాస బాలేందుధరా జటాధరా


కానరార

స్తోత్రం:
జయత్వదభ్ర విభ్రమత్ భ్రమద్భుజంగమస్ఫురత్ 


ధగద్ధగద్వినిర్గమత్ కరాళఫాల హవ్యవాట్!


ధిమిద్ధిమిద్ధిమిద్ద్వనన్‌ మృదంగ తుంగ మంగళ


ధ్వనిక్రమ ప్రవర్తిత ప్రచండ తాండవశ్శివః


ఓం నమః శివాయ 





అగ(ఖ)ర్వ సర్వ మంగళా కళాకదంబ మంజరీ


రసప్రవాహ మాధురీ విజృంభణా మధూవ్రతం


స్మరాంతకం, పురాంతకం, భవాంతకం, మఖాంతకం


గజాంతకాంధకాంతకం తమంతకాంతకం భజే


ఓం నమః హరాయ 





ప్రఫుల్ల నీల పంకజ ప్రపంచ కాలి మఝ్ఝటా


విడంబి కంఠ కంధరా రుచి ప్రబంధ కంధరం


స్మరచ్ఛిదం, పురచ్ఛిదం, భవచ్ఛిదం, మఖచ్ఛిదం


గజచ్ఛికాంధకచ్ఛిదం తమంత కచ్ఛిదం భజే

ఈ స్తోత్రంలో కొద్ది భాగాన్ని 1972 లో శ్రీ బాపు దర్శకత్వంలో విడుదలయిన సంపూర్ణరామాయణం చిత్రంలో మాధవపెద్ది పాడగా, రావణపాత్రధారి శ్రీ ఎస్.వి.ఆర్. పై చిత్రీకరించారు.
 
ఋషి పీఠం నుంచి పద్యాల వివరణ
(కొన్ని పదాలలో మార్పులున్నాయని గమనించగలరు)

మొదటి పద్యం: జయతు - సర్వోత్కృష్టుడై రాజిల్లు గాక!; అదభ్ర - అధికమైన; విభ్రమభ్రమత్ - వేగంగా తిరుగుతున్న; భుజంగమశ్వశత్ - బుసకొట్టు పాములచేత (సినిమాలో భుజంగమస్ఫురత్ అని వుంది); వినిర్గమత్ - వెలికి వస్తూ; క్రమస్ఫురత్ - క్రమంగా మెరుస్తున్న; కరాల(ళ) - భయంకరమైన; ఫాల -నుదుట;  హవ్యవాట్ -  అగ్ని కలవాడు; ధిమిద్ధిమిద్ధ్వనత్ - ధిమి ధిమి ధ్వనులు మ్రోగుతున్న; మృదంగ - మద్దెల యొక్క; తుంగ - మిక్కిలియైన; మంగళ ధ్వని క్రమ - మంగళమయ ధ్వనులననుసరించి; ప్రవర్తిత - సాగించబడిన; ప్రచండ తాండవ - ప్రచండంగా తాండవిస్తున్న; శివః - శివుడు.
తాత్పర్యం: అధికమైన వేగంతో తిరుగుతున్న సమయంలో పాములు బుసలు కొడుతుండగా, వెలికి కాంతులు వెదజల్లుతూ ప్రకాశిస్తున్న ఫాలనేత్రంతో, ధిమిధిమి ధ్వనుల ఉన్నతమైన మంగళనాదాలకు అనుకూలంగా అడుగులు వేస్తూ ప్రచండంగా తాండవిస్తున్న శివుడు సర్వోన్నతుడై రాజిలుగాక!

రెండవ పద్యం: అఖర్వ - పరిపూర్ణురాలైన (అగర్వ అని వాడారు సినిమాలో); సర్వ మంగళా - గౌరీదేవి యొక్క; కలాకదంబ - విలాస సమూహములనెడి; మంజరీ - గుత్తిలోని; రసప్రవాహ మాధురి - మకరంద మాధుర్యాల తీయదనానికై; విజృంభణ - చెలరేగు; మధువ్రతం - తుమ్మెద వంటివాడై;  అంతకం - నశింపజేయువాడు; స్మర - మన్మధుడు; పుర - త్రిపురాసురుడు; భవ - సంసారం; మఖ - యజ్ఞం (దక్ష); గజ - గజాసురుడు; అంధక - అంధకాసురుడు; అంతక - నాశనము; అంతకాంతక - యముడు; భజే - ఆశ్రయిస్తున్నాను.
తాత్పర్యం: గొప్పదైన సర్వమంగళాదేవి కళావిలాసాల తీయదనపు ఒరవడిలో గండు తుమ్మెదలా ఆసక్తితో చెలరేగేవాడు (శివుడు) - మన్మథునీ, పురాసుర-అంధకాసురులను, సంసారాన్నీ, గజాసురునీ, యముడినీ సంహరించిన స్వామిని ఆశ్రయిస్తున్నాను.

మూడవ పద్యం: ప్రఫుల్ల - విరబూసిన; నీల పంకజ - నల్ల కలువల; ప్రపంచకాలిమప్రభా - గుంపుయొక్క నల్లని కాంతులను (సినిమాలో "ప్రచండ కాలి మఝ్ఝటా" అని వుంది); అవలంబి (విడంబి) - దాల్చియున్న; కంఠ కందలీరుచి - నడుమ భాగములోని కాంతితో; ప్రబద్ధ (ప్రబంధ) - బాగా ప్రకాశిస్తున్న; కంధరం - కంఠముగలవానిని; స్మరచ్ఛిదం - మన్మథుని దునిమినవాడు; పురచ్ఛిదం - త్రిపురాసురుని ఛేదించినవాడు; భవచ్ఛిదం - సంసార బంధములను తొలగించువాడు; మఖచ్ఛిదం - దక్ష యజ్ఞ ధ్వంసకుని; గజచ్ఛిత్ + అంధకచ్ఛిదం - గజాసురుని, అంధకాసురుని ఛేదించిన వానిని; తం అంతకచ్ఛిదం - యముని సంహరించిన శివుని; భజే - ఆశ్రయిస్తున్నాను.
తాత్పర్యం: నల్లకలువల గుంపుల నడుమనున్న గాఢమైన నల్లదనంతో పోలిన కంఠం గలవానిని, మన్మథునీ, త్రిపురాసురునీ, సంసార బాధలను, దక్ష యజ్ఞాన్నీ, గజాసురునీ, అంధకాసురునీ, యముణ్ణీ హరించే ఆ పరమశివుని ఆశ్రయిస్తున్నాను. 

కృతజ్ఞతలు: పరోక్షంగా దోహద పడిన బ్రహ్మశ్రీ సామవేదం షణ్ముఖ శర్మ గారి శుభచరణాలకు నమస్సులతో. ఈ సమాచారం నలుగురితో పంచుకోవాలనే సంకల్పంతో ఈ వివరాలు సేకరించి వ్రాయడమైనది. ఏవైనా పొరపాట్లు దొర్లివుంటే చదువరులు సవరణలు, సూచలను తప్పక నా దృష్టికి తీసుకురాగలరు.

8, ఏప్రిల్ 2012, ఆదివారం

శ్రీకృష్ణార్జున యుద్ధం నుండి - శ్లోకం, పాట, పద్యం - దృశ్య, శ్రవణ సాహిత్యాలతో

1963 లో వచ్చిన పౌరాణిక చిత్రం శ్రీ కృష్ణార్జున యుద్ధం. ఇది గయోపాఖ్యానం ఆధారంగా వచ్చిన చిత్రం. ఒకనాడు ఉదయాన శ్రీకృష్ణుడు సూర్యదేవునకు అర్ఘ్యం ఇస్తుండగా, మణిపురాన్ని ఏలే గయుడనే గంధర్వ రాజు పుష్పక విమానంలో ఆకాశమార్గాన వెళుతుంటాడు. అతడు విలాసవంతుడై, పరిచారికలతో సరస సల్లాపాలాడుతూ, భుజించి, తాంబూలం వేసుకుని, నమలిన పిప్పిని క్రిందికి ఉమ్మివేస్తాడు. అది అర్ఘ్యమిస్తున్న శ్రీకృష్ణుని దోసిలిలో పడుతుంది. దానికి కృష్ణుడు ఆగ్రహోదగ్రుడై ఆ గంధర్వుని శిరస్సు తన చక్రాయుధంతో ఖండిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. ఈ సన్నివేశం కోసం మాస్టారు పాడిన రెండు పద్యాలను ఇక్కడ పొందుపరుస్తున్నాను. ఇందులో గల శ్లోకం రామాయణంలోని యుద్ధకాండంలో అగస్త్య మహర్షి శ్రీరామునకు ఉపదేశించిన "ఆదిత్య హృదయం" లోనిది.  

Sincere Thanks to "Skyudyam" who posted this video in you tube.

ఆడియో మూలం: ఘంటసాల గాన చరిత మరియు అంతర్జాలం

చిత్రం: శ్రీ కృష్ణార్జున యుద్ధం (1963)

శ్లోకం: ఆదిత్య హృదయం నుండి 

గీత/పద్య రచన: పింగళి నాగేంద్ర రావు

సంగీతం: పెండ్యాల నాగేశ్వర రావు 

గానం: ఘంటసాల, బి.వసంత, స్వర్ణలత


శ్లోకం: ఘంటసాల: నమః పూర్వాయ గిరయే పశ్చిమాయాద్రయే నమః


జ్యోతిర్గణానాం పతయే దినాధి పతయే నమః


జయాయ జయ భద్రాయ హర్యశ్వాయ నమోన్నమః


నమో నమస్సహస్రాంశో ఆదిత్యాయ నమోన్నమః




పాట: స్వర్ణలత: నీకు సాటి రవితేజ నీవేలే మహరాజ  | నీకు సాటి |

ఇద్దరు: నీకు సాటి రవితేజ నీవేలే మహరాజ 

స్వర్ణలత: అందచందాలలో జయంత వసంతులైనా 

వసంత: ఐశ్వర్య వైభవాలలో అమరేంద్ర కుబేరులైనా

స్వర్ణలత: త్రిభువన పాలనలో త్రిమూర్తులైనా 


నీతో తులతూగరయా.. | నీకు సాటి |




పద్యం: ఘంటసాల: ధరణీ గర్భము దూరుగాక! వడి పాతాళంబునన్‌ చేరు గా


క! రహస్యంబుగ దిగ్గజేంద్రముల వెన్కన్ దాగునేగాక! ఆ


హర బ్రహ్మాదులె వాని రక్షణకు తోడై వచ్చురే గాక! ము


ష్కర గంధర్వు శిరంబు ద్రుంచెద మహోగ్ర కౄర  చక్రాహతిన్‌


ఆ.. ఆ.. ఆ.. 

విన్నపము

ఘంటసాల మాస్టారి పాటలు, పద్యాలు, శ్లోకాల సాహిత్యాన్ని సేకరించి అభిమానులందరికి అందించాలనే చిన్న తాపత్రయం ఈ 'ఘంటసాల" బ్లాగు ఉద్దేశం. ఏవైనా పొరపాట్లు దొర్లి వుంటే ఆయా పోస్టుల దిగువన గాని, లేదా ఇ-లేఖ ద్వారా గాని తెలియజేయగలరు. నా ఇ-లేఖ చిరునామా: suryvulimiri@gmail.com

మాస్టారు పాడిన నేరు చిత్రాలు

చి- అంతస్తులు -1965 చి-అందం కోసం పందెం-1971 చి-అగ్గి బరాటా-1966 చి-అత్తా ఒకింటి కోడలే-1958 చి-అనగాఅనగా ఒక రాజు (డబ్బింగ్)-1959 చి-అన్నపూర్ణ-1960 చి-అప్పుచేసి పప్పుకూడు-1959 చి-అమరశిల్పి జక్కన్న-1964 చి-అమాయకుడు-1968 చి-ఆడ పెత్తనం-1958 చి-ఆత్మగౌరవం-1966 చి-ఆనందనిలయం-1971 చి-ఆప్తమిత్రులు-1963 చి-ఆరాధన-1962 చి-ఆస్తిపరులు-1966 చి-ఆహుతి-1950 చి-ఇద్దరు పెళ్ళాలు-1954 చి-ఇద్దరు మిత్రులు-1961 చి-ఇద్దరు మిత్రులు-1962 చి-ఉమాసుందరి-1956 చి-ఉయ్యాల జంపాల-1965 చి-ఉషాపరిణయం-1961 చి-ఋష్యశృంగ-1961 చి-ఏకవీర-1969 చి-కనకదుర్గ పూజా మహిమ-1960 చి-కన్నకొడుకు-1973 చి-కన్యాశుల్కం-1955 చి-కలసివుంటే కలదుసుఖం-1961 చి-కాళహస్తి మహత్మ్యం-1954 చి-కీలుగుఱ్ఱం-1949 చి-కుంకుమ రేఖ-1960 చి-కులగౌరవం-1972 చి-కృష్ణ ప్రేమ-1961 చి-కృష్ణ లీలలు-1959 చి-కృష్ణప్రేమ-1961 చి-కోటీశ్వరుడు-1970 చి-గంగా గౌరీ సంవాదము-1958 చి-గాంధారి గర్వభంగం-1959 చి-గాలిమేడలు-1962 చి-గుండమ్మకథ-1962 చి-గుణసుందరి కథ-1949 చి-గులేబకావళి కథ-1962 చి-గృహప్రవేశము-1946 చి-గృహలక్ష్మి-1967 చి-చండీరాణి-1953 చి-చంద్రహారం-1954 చి-చంద్రహాస-1965 చి-చరణదాసి-1956 చి-చింతామణి-1956 చి-చిట్టి తమ్ముడు-1962 చి-చెంచు లక్ష్మి-1958 చి-జగదేకవీరుని కథ-1961 చి-జయం మనదే-1956 చి-జయభేరి-1959 చి-జయసింహ-1955 చి-జరిగిన కథ-1969 చి-జీవన తరంగాలు-1973 చి-జైజవాన్‌-1970 చి-టైగర్ రాముడు-1962 చి-టౌన్‌ బస్-1957 చి-డా.ఆనంద్-1966 చి-తలవంచని వీరుడు-1957 చి-తెనాలి రామకృష్ణ-1956 చి-తేనె మనసులు-1965 చి-తోడికోడళ్ళు-1957 చి-దశావతారములు-1962 చి-దీపావళి-1960 చి-దేవకన్య-1968 చి-దేవత-1965 చి-దేవదాసు-1953 చి-దేవాంతకుడు-1960 చి-దేశద్రోహులు-1964 చి-దొంగనోట్లు (డబ్బింగ్)-1964 చి-దొరికితే దొంగలు చి-ద్రోహి-1948 చి-ధర్మదాత-1970 చి-ధర్మాంగద-1949 చి-నమ్మినబంటు-1960 చి-నర్తనశాల-1963 చి-నలదమయంతి-1957 చి-నవగ్రహపూజా మహిమ-1964 చి-నిర్దోషి-1951 చి-నిర్దోషి-1967 చి-పరమానందయ్య శిష్యుల కథ-1966 చి-పరోపకారం-1953 చి-పల్నాటి యుద్ధం-1947 చి-పల్నాటి యుద్ధం-1966 చి-పల్లెటూరి పిల్ల-1950 చి-పల్లెటూరు-1952 చి-పవిత్ర బంధం-1971 చి-పవిత్ర హృదయాలు-1971 చి-పసుపు కుంకుమ-1955 చి-పాండవ వనవాసం-1965 చి-పాండురంగ మహత్మ్యం-1957 చి-పాతాళ భైరవి-1951 చి-పిచ్చి పుల్లయ్య-1953 చి-పిడుగు రాముడు-1966 చి-పూజాఫలం-1964 చి-పెండ్లి పిలుపు-1961 చి-పెద్ద మనుషులు-1954 చి-పెళ్ళి కాని పిల్లలు-1961 చి-పెళ్ళి చేసి చూడు-1952 చి-పెళ్ళి సందడి-1959 చి-పెళ్ళినాటి ప్రమాణాలు-1958 చి-పేదరాశి పెద్దమ్మ కథ-1968 చి-పొట్టి ప్లీడరు-1966 చి-ప్రపంచం-1950 చి-ప్రమీలార్జునీయం-1965 చి-ప్రాయశ్చిత్తం-1962 చి-ప్రియురాలు-1952 చి-ప్రేమ నగర్-1971 చి-ప్రేమ-1952 చి-బంగారు గాజులు-1968 చి-బండ రాముడు-1959 చి-బందిపోటు-1963 చి-బడి పంతులు-1972 చి-బభ్రువాహన-1964 చి-బలే బావ-1957 చి-బాలనాగమ్మ-1959 చి-బాలభారతం-1972 చి-బాలరాజు కథ-1970 చి-బాలరాజు-1948 చి-బాలసన్యాసమ్మ కథ-1956 చి-బావమరదళ్ళు-1961 చి-బికారి రాముడు-1961 చి-బొబ్బిలి యుద్ధం-1964 చి-బ్రతుకుతెరువు-1953 చి-భక్త అంబరీష-1959 చి-భక్త జయదేవ-1961 చి-భక్త తుకారాం-1973 చి-భక్త రఘునాథ్-1960 చి-భక్త రామదాసు-1964 చి-భక్త శబరి-1960 చి-భట్టి విక్రమార్క-1960 చి-భలే అమ్మాయిలు-1957 చి-భాగ్యదేవత-1959 చి-భాగ్యరేఖ-1957 చి-భాగ్యవంతులు (డబ్బింగ్)-1962 చి-భామా విజయం-1967 చి-భీమాంజనేయ యుద్ధం-1966 చి-భీష్మ-1962 చి-భూకైలాస్-1958 చి-భూలోకంలో యమలోకం-1966 చి-మంచి మనసుకు మంచి రోజులు-1958 చి-మంచిరోజులు వచ్చాయి-1972 చి-మదన మంజరి-1961 చి-మనదేశం-1949 చి-మనుషులు-మమతలు-1965 చి-మరపురాని కథ-1967 చి-మర్మయోగి-1964 చి-మల్లీశ్వరి-1951 చి-మహాకవి కాళిదాదు-1960 చి-మహామంత్రి తిమ్మరుసు-1962 చి-మాయాబజార్-1957 చి-మూగ మనసులు-1964 చి-మోహినీ భస్మాసుర-1966 చి-యశొద కృష్ణ-1975 చి-యోగి వేమన-1947 చి-రంగుల రాట్నం-1967 చి-రక్త సిందూరం-1967 చి-రక్షరేఖ-1949 చి-రణభేరి-1968 చి-రత్నగిరి రహస్యం (డబ్బింగ్)-1957 చి-రహస్యం-1967 చి-రాజ మకుటం-1960 చి-రాజకోట రహస్యం-1971 చి-రాజు పేద-1954 చి-రాము-1968 చి-రుణానుబంధం-1960 చి-రేణుకాదేవి మహాత్మ్యం-1960 చి-రోజులు మారాయి-1955 చి-లక్ష్మమ్మ-1950 చి-లక్ష్మీ కటాక్షం-1970 చి-లవకుశ-1963 చి-వదినగారి గాజులు-1955 చి-వరుడు కావాలి-1957 చి-వాగ్దానం-1961 చి-వారసత్వం-1964 చి-వాల్మీకి-1963 చి-విచిత్ర కుటుంబం-1969 చి-విచిత్ర కుటుంబం-1969. పా-పి.సుశీల తో చి-విజయం మనదే-1970 చి-వినాయక చవితి-1957 చి-విమల-1960 చి-విష్ణుమాయ-1963 చి-వీర కంకణం-1957 చి-వీరఖడ్గము-1958 చి-వీరాంజనేయ-1968 చి-వెలుగు నీడలు-1961 చి-శకుంతల-1966 చి-శభాష్ రాజా-1961 చి-శభాష్ రాముడు-1959 చి-శాంతి నివాసం-1960 చి-శోభ-1958 చి-శ్రీ గౌరీ మహత్మ్యం-1956 చి-శ్రీ వల్లీ కల్యాణం (డ)-1962 చి-శ్రీ వేంకటేశ్వర వైభవం-1971 చి-శ్రీ సత్యనారాయణ మహత్యం-1964 చి-శ్రీ సింహాచలక్షేత్ర మహిమ-1965 చి-శ్రీకాకుళ ఆంధ్రమహావిష్ణువు కథ-1966 చి-శ్రీకృష్ణ కుచేల-1961 చి-శ్రీకృష్ణ తులాభారం-1966 చి-శ్రీకృష్ణ పాండవీయం-1966 చి-శ్రీకృష్ణ విజయం-1971 చి-శ్రీకృష్ణమాయ-1958 చి-శ్రీకృష్ణార్జున యుద్ధం-1963 చి-శ్రీరామభక్త హనుమాన్ (డబ్బింగ్)-1958 చి-శ్రీవేంకటేశ్వర మహత్మ్యం-1960 చి-శ్రీవేంకటేశ్వర వైభవం-1971 చి-షావుకారు-1950 చి-సంతానం-1955 చి-సంపూర్ణ రామాయణం-1972 చి-సంసారం-1950 చి-సతీ అనసూయ-1957 చి-సతీ సక్కుబాయి-1965 చి-సతీ సులోచన-1961 చి-సత్య హరిశ్చంద్ర-1965 చి-సప్తస్వరాలు-1969 చి-సరస్వతీ శపథం-1967 చి-సర్వర్ సుందరం-1966 చి-సారంగధర-1957 చి-సాహసవీరుడు-1956 (డబ్బింగ్) చి-సీతారామ కల్యాణం-1961 చి-సుమంగళి-1965 చి-స్వప్న సుందరి-1950 చి-స్వర్గసీమ-1945 చి-స్వర్ణ మంజరి-1962 చి-హరిశ్చంద్ర-1956

సహగాయనీ గాయకులు

గా-ఎ.పి.కోమల తో (3) గా-ఎం.వి.రాజమ్మ తో (1) గా-ఎల్.ఆర్.ఈశ్వరి తో (1) గా-ఎస్.జానకి తో (4) గా-గానసరస్వతి తో (1) గా-గోపాలరత్నం తో (1) గా-ఘంటసాల (72) గా-ఘంటసాల-బృందం (3) గా-జమునారాణి తో (2) గా-జి.వరలక్ష్మి తో (1) గా-జిక్కీ తో (4) గా-జిక్కీ-బాలసరస్వతి తో (1) గా-జిక్కీతో (5) గా-పలువురి తో (1) గా-పి.కన్నాంబ తో (1) గా-పి.బి.శ్రీనివాస్ తో (3) గా-పి.భానుమతి తో (9) గా-పి.లీల తో (18) గా-పి.లీలతో (2) గా-పి.సుశీల తో (46) గా-పి.సుశీల-బృందంతో (2) గా-పిఠాపురం తో (1) గా-బాలసరస్వతి తో (3) గా-బృందం తో (35) గా-బృందంతో (1) గా-బెంగుళూరు లత తో (1) గా-బెజవాడ రాజరత్నం తో (2) గా-భానుమతి-పిఠాపురం తో (1) గా-మాధవపెద్ది తో (2) గా-రాధాజయలక్ష్మి తో (2) గా-రేణుక తో (1) గా-లతా మంగేష్కర్ తో (1) గా-వి.జె.వర్మతో (1) గా-వి.సరళ తో (2) గా-శరావతి తో (1) గా-శోభారాణితో (2) గా-శ్రీదేవి తో (1) గా-సరోజిని తో (1) గా-సి.కృష్ణవేణి తో (2) గా-సుందరమ్మ తో (1)

మాస్టారి పాటల సంగీత దర్శకులు

సం-అద్దేపల్లి సం-అశ్వత్థామ సం-అశ్వద్ధామ సం-ఆదినారాయణ రావు సం-ఆర్.గోవర్ధనం సం-ఆర్.సుదర్శనం-ఆర్.గోవర్ధనం సం-ఎం.రంగారావు సం-ఎల్.మల్లేశ్వరరావు సం-ఎస్.పి.కోదండపాణి సం-ఓగిరాల సం-ఓగిరాల-అద్దేపల్లి సం-ఓగిరాల-టి.వి.రాజు సం-గాలి పెంచల సం-ఘంటసాల సం-జె.వి.రాఘవులు సం-జోసెఫ్-విజయాకృష్ణమూర్తి సం-టి.ఎం.ఇబ్రహీం సం-టి.చలపతిరావు సం-టి.జి.లింగప్ప సం-టి.వి.రాజు సం-నాగయ్య-తదితరులు సం-పామర్తి సం-పామర్తి-సుధీర్ ఫడ్కే సం-పి.శ్రీనివాస్ సం-పెండ్యాల సం-బాలాంత్రపు సం-బి.శంకర్ సం-మణి-పూర్ణానంద సం-మల్లేశ్వరరావు సం-మాస్టర్ వేణు సం-ముగ్గురు దర్శకులు సం-రాజన్‌-నాగేంద్ర సం-రాజు-లింగప్ప సం-రామనాథన్‌ సం-విజయా కృష్ణమూర్తి సం-విశ్వనాథన్‌-రామ్మూర్తి సం-వై.రంగారావు సం-సర్దార్ మల్లిక్ - పామర్తి సం-సాలూరు సం-సాలూరు-గోపాలం సం-సుదర్శనం-గోవర్ధనం సం-సుబ్బయ్యనాయుడు సం-సుబ్బరామన్‌ సం-సుబ్బురామన్ సం-సుసర్ల సం-హనుమంతరావు సం-MSV-రామ్మూర్తి-పామర్తి

మాస్టారి పాటల రచయితలు

ర-0 ర-అనిశెట్టి ర-అనిసెట్టి ర-ఆత్రేయ ర-ఆదినారాయణ రావు ర-ఆరుద్ర ర-ఉషశ్రీ ర-ఎ.వేణుగోపాల్ ర-కాళిదాసు ర-కాళ్ళకూరి ర-కొసరాజు ర-గబ్బిట ర-గోపాలరాయ శర్మ ర-ఘంటసాల ర-జంపన ర-జయదేవకవి ర-జాషువా ర-జి.కృష్ణమూర్తి ర-తాండ్ర ర-తాపీ ధర్మారావు ర-తిక్కన ర-తిరుపతివెంకటకవులు ర-తోలేటి ర-దాశరథి ర-దాశరధి ర-దీక్షితార్ ర-దేవులపల్లి ర-నార్ల చిరంజీవి ర-పరశురామ్‌ ర-పాలగుమ్మి పద్మరాజు ర-పింగళి ర-బమ్మెర పోతన ర-బమ్మెఱ పోతన ర-బాలాంత్రపు ర-బైరాగి ర-భాగవతం ర-భావనారాయణ ర-భుజంగరాయ శర్మ ర-మల్లాది ర-ముద్దుకృష్ణ ర-రాజశ్రీ ర-రామదాసు ర-రావులపర్తి ర-రావూరి ర-వారణాసి ర-విజికె చారి ర-వీటూరి ర-వేణు ర-వేములపల్లి ర-శ్రీశ్రీ ర-సదాశివ బ్రహ్మం ర-సముద్రాల జూ. ర-సముద్రాల సీ. ర-సి.నా.రె. ర-సినారె ర-సుంకర-వాసిరెడ్డి ర-సుబ్బారావు రచన-దాశరధి రచన-దేవులపల్లి రచన-పానుగంటి రచన-పింగళి రచన-బలిజేపల్లి