10, డిసెంబర్ 2011, శనివారం

వికటకవి కవన ఖడ్గానికి రెండు ప్రక్కలా పదునే - తెనాలి రామకృష్ణ చిత్రం నుండి

చిత్రం:    తెనాలి రామకృష్ణ (1956)
సంగీతం: విశ్వనాథన్-రామమూర్తి
గానం:    ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు
రచన:    తెనాలి రామకృష్ణకవి
వికటకవియైన తెనాలి రామకృష్ణుడు ఆంధ్రభోజుడని వాసిగాంచిన శ్రీకృష్ణదేవరాయల వారికి తన ఆశుకవిత్వంతో, సమయస్ఫూర్తి తో రోజురోజుకు దగ్గర అవడం కొందరు సాటి దిగ్గజాలకు, రాయలవారి గురువైన శ్రీ తాతాచార్యుల వారికి అసూయగా వుండేది. రామకృష్ణుడిని ఎలాగైనా దెబ్బ కొట్టాలని తాతాచార్యుల వారు ప్రేరేపించగా అష్టదిగ్గజాలలో ఒకరైన భట్టుమూర్తి (ఇతనికే 'రామరాజభూషణుడు' అని మరొక పేరు), గోవిందయ్య అనే ద్వారపాలకుడిని పిలిచి "రామకృష్ణుడు సభలోకి వస్తున్నాడు, నువ్వు అడిగినట్లే, కుంజర యూధంబు దోమ కుత్తుక జొచ్చెన్" అనే సమస్యను పూరించమని అడిగిస్తాడు. అందుకు వికటకవి కోపంతో అసలు అడిగిన వారిని ఉద్దేశిస్తూ గోవిందయ్యతో ఇలా అంటాడు..


                                 గంజాయి తాగి తురకల
                                 సంజాతము చేత కల్లు చవిగొన్నావా?
                                 లంజల కొడకా! ఎక్కడ
                                 కుంజర యూధంబు దోమ కుత్తుక జొచ్చెన్ !!

 అని సమస్యను పూరించడంతో తేలుకుట్టిన దొంగల్లా తాతాచార్యులు, భట్టుమూర్తి కిక్కురు మనకుండా ఊరుకుంటారు. అయితే ఎలాగైనా రామకృష్ణుడికి బుద్ధి చెప్పాలని రాయల వారికి ఫిర్యాదు చేస్తారు.  రాయల వారు వికటకవిని పిలిచి అదే సమస్యను ఇచ్చి పూరించమంటాడు. అపుడు రామకృష్ణుడు తెలివిగా ఈ క్రింది పద్యం చెబుతాడు..

                                రంజన చెడి పాండవులరి
                                భంజనులై విరటు కొల్వు పాలైరకటా!
                                సంజయా! విధి నేమందును
                                కుంజర యూధంబు దోమ కుత్తుక జొచ్చెన్ !

అది విని రాయలవారు "శభాష్! రామకృష్ణా! నీ బుద్ధి బలానికి రెండు ప్రక్కల పదునే" అని మెచ్చుకుంటాడు. 

గమనిక: పిల్లలకు చెప్పడానికి సులువుగా వుండే తెనాలి రామకృష్ణ కథలకు (ఆంగ్లంలో) ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

9, డిసెంబర్ 2011, శుక్రవారం

ఘంటసాల, కోమల పాడిన 'విజ్ఞాన దీపమును వెలిగింప' - చంద్రహారం చిత్రం నుండి ఆడియో, విడియో, సాహిత్యంతో

1954  లో ఎన్.టి.ఆర్, ఎస్.వి.ఆర్., శ్రీరంజని, సావిత్రి నటించిన విజయా వారి చిత్రం 'చంద్రహారం' అంత ఆర్ధిక విజయం సాధించలేదు. దానికి కారణం సరియైన కథా బలం లేకపోవడం. కథానాయకుడైన రామారావు గారి పాత్ర చాల వరకు విగతమై పడి వుంటుంది. అందువలన అతనికి  ధైర్య సాహసాలు ప్రదర్శించే అవకాశం లేదు. భార్య (శ్రీరంజని) పాతివ్రత్యం తో తప్ప అతనికి పునర్జన్మ లభించదు. అంతేకాక ఆనాడు కన్నీటి కనక వర్ష తార గా ప్రసిద్ధి చెందిన శ్రీరంజని ప్రేక్షకులను మరీ ఏడిపించినదనుకుంటా. ఎంతో ఉల్లాసంగా ఉండే సావిత్రి పాత్ర విలన్ పాత్ర. అదీ ఒక దెబ్బే మరి. అయితే సంగీతం మాత్రం అద్భుతం. ఘంటసాల మాస్టారు ఈ చిత్రానికి చక్కని బాణీలు కూర్చారు. అందులో ఎక్కువగా విననిది, చక్కని ఆణిముత్యం వంటి పాట "టైటిల్ సాంగ్", పింగళి నాగేంద్ర రావు గారు రచించిన "విజ్ఞాన దీపమును వెలిగించ రారయ్య". దీనిని మాస్టారు, ఎ.పి.కోమల, బృందం పాడారు. శ్రీమతి ఎ.పి.కోమల 1940 ల నుండి 60 ల వరకు మాస్టారితో సుమారు 9 యుగళ గీతాలు రక్షరేఖ, రహస్యం, సత్యనారాయణ మహాత్మ్యం, చంద్రహారం, పాండురంగ మహాత్మ్యం, బాలసన్యాసమ్మ కథ మొదలయిన చిత్రాలలో పాడారు. ఆపాట ఆడియో, వీడియో, మరియు సాహిత్యం ఇక్కడ ఇస్తున్నాను.    

    

పింగళి      ఘంటసాల     కోమల 
చిత్రం:         చంద్రహారం (1954)
రచన:         పింగళి నాగేంద్రరావు
సంగీతం:      ఘంటసాల
గానం:         ఘంటసాల, ఎ.పి.కోమల, బృందం
పాట:          (టైటిల్ సాంగ్)
ఘంటసాల:           ఓమ్!,
కోమల-బృందం:      ఓమ్!, ఓమ్!
ఘంటసాల:           విజ్ఞాన దీపమును వెలిగింప రారయ్య
కోమల-బృందం:      విజ్ఞాన దీపమును వెలిగింప రారయ్య
ఘంటసాల:           అజ్ఞాన తిమిరమును హరియింపరయ్యా
కోమల-బృందం:      అజ్ఞాన తిమిరమును హరియింపరయ్యా
అందరు:              విజ్ఞాన దీపమును వెలిగింప రారయ్య
ఘంటసాల:           పరహితమె, పరసుఖమె, పరమార్థ చింతనమే...
కోమల-బృందం:      పరహితమె, పరసుఖమె, పరమార్థ చింతనమె
అందరు:              మానవుల ధర్మమని భావించరయ్యా
అందరు:              విజ్ఞాన దీపమును వెలిగింప రారయ్య
ఘంటసాల:           వినయమున, సహనమున విజయములు సాధించీ..
అందరు:              వినయమున, సహనమున విజయములు సాధించి
                        దీన బలహీనులను కరుణతో పాలించి
ఘంటసాల:           జీవులకు, దేవులకు భేదమే లేదనీ..
కోమల-బృందం:      జీవులకు, దేవులకు భేదమే లేదనీ
                        భువిని ఈ సత్యమును చాటించరయ్యా
అందరు:              విజ్ఞాన దీపమును వెలిగింప రారయ్య
                        అజ్ఞాన తిమిరమును హరియింపరయ్యా
                        విజ్ఞాన దీ..పం        Thanks to Sri Bollapragada Someswara Rao garu for providing the video in You Tube.

7, డిసెంబర్ 2011, బుధవారం

మనదేశం నుండి మాస్టారి గొంతులో పురాణ శ్లోకాలు

1949 లో విడుదల అయిన మనదేశం చిత్రం నటుడిగా నందమూరి తారక రామారావు గారిని తెలుగువారికిచ్చి, ఆ కళామతల్లికి ముద్దు బిడ్డగా పెంచి, తదుపరి చిరస్మరణీయమైన పౌరాణిక, సాంఘిక పాత్రలలో జీవింపజేసి విశ్వ విఖ్యాత నట సార్వభౌమునిగా తీర్చి దిద్దింది. భారత స్వరాజ్య సంగ్రామము నేపధ్యంగా "విప్రదాస్" అనే బెంగాలి నవల ఆధారంగా నిర్మించబడిన సాంఘిక చిత్రమిది. ఇందులో రామారావు గారు పోలీస్ ఇన్స్పెక్టర్ గా నటించారు.  అయితే రాజకీయ ఇతివృత్తం నేపధ్యంలో చిత్రంగా మొదలయిన 'మనదేశం' తెలుగువారి ఆత్మగౌరవమనే వేదికపై సింహనాదంగా మారి  'తెలుగుదేశం' ఏర్పడటానికి దారి తీస్తుందని "అన్నగారు" ఆనాడు అనుకొని ఉండకపోవచ్చును. మనదేశం చిత్రం కోసం రెండు శ్లోకాలు, ఒక బుర్రకథ, కొన్ని పాటలు మాస్టారు గానం చేసారు.  శ్లోకాలు ఇక్కడ పొందు పరుస్తున్నాను. 
సంగీతం: ఘంటసాల
ఆడియో మూలం: ఘంటసాల గాన చరిత


జననీ జన్మ భూమిశ్చ స్వర్గాదపి గరీయసీ
రామ్ రామ్ రామ్
ఈ శ్లోకానికి మూలం రామాయణమని, రావణ వధానంతరం లక్షణునితో శ్రీరాముడు ఈ శ్లోకాన్ని పేర్కొన్నాడని కొందరి అభిప్రాయం. ఈ పంక్తికి మరొక విశిష్టత వుంది. 'జననీ జన్మ భూమిశ్చ స్వర్గాదపి గరీయసీ" అనేది నేపాల్ దేశపు 'ఆదర్శవాక్యం" (motto). భారతదేశానికి "సత్యమేవ జయతే" అని అనుకుంటాను. అయితే రామాయణ కథనం ప్రకారం ఈ పంక్తికి ముందు ఇంకొక పంక్తి వున్నది. అదేమిటంటే..

అపి స్వర్ణమయీ లంకా న మే లక్ష్మణ రోచతే
జననీ జన్మ భూమిశ్చ స్వర్గాదపి గరీయసీ

తాత్పర్యం: "ఓ! లక్ష్మణా! ఈ స్వర్ణమయమయిన లంక నన్ను ఏవిధంగా ఆకట్టుకోలేదు. కన్నతల్లి, పుట్టిన ప్రదేశము స్వర్గం కన్న మిన్న సుమా!"

      మనదేశం చిత్రం కోసం ఘంటసాల మాస్టారు గానం చేసిన ఇంకొక శ్లోకం పంచమ వేదం మహాభారతం లోని పవిత్ర భగవద్గీత నుండి గ్రహించబడింది. భగవద్గీత లో మొదటి అధ్యాయమైన "అర్జున విషాద యోగం" లో 33 వ శ్లోకమ్ లో అర్జునుడు శ్రీకృష్ణునితో ఇలా అంటాడు:


యేషామర్థే కాంక్షితమ్ నో రాజ్యం భోగాః సుఖాని చ  
త ఇమే(అ)వస్థిత యుద్ధే ప్రాణాంస్త్యక్త్వా  ధనాని చ



తాత్పర్యం: "మనం ఎవరి గురింఛి రాజ్యాన్ని, భోగ భాగ్యాలను, అన్ని సుఖాలను కోరుతున్నామో, వారంతా తమ  ధనాన్ని, ప్రాణాలను సైతం వదలుకునేందుకు సిద్ధపడి ఈ యుద్ధ భూమిలో నిలిచి యున్నారు".

గమనిక: శ్లోకం తరువాత వచ్చే వ్యాఖ్యానంలో వినపడిన ఇద్దరి గొంతుకలలో రెండవది మాస్టారిది.

5, డిసెంబర్ 2011, సోమవారం

చిత్ర సీమలో ఘంటసాల గారు పాడిన మొదటి భక్తి గీతం

కన్నాంబ, గోవిందరాజుల సుబ్బారావు
1947 లో విడుదల అయిన పలనాటి యుద్ధం చిత్రం లో ఘంటసాల మాస్టారు నాలుగు పాటలు పాడారు. అలనాటి ప్రముఖ నటి, గాయని అయిన శ్రీమతి పసుపులేటి కన్నాంబ నాయకురాలు నాగమ్మ గాను, శ్రీ గోవిందరాజుల సుబ్బారావు బ్రహ్మనాయుడు గాను, శ్రీ ఎ.ఎన్.ఆర్. బాలచంద్రుడు గాను ఈ చిత్రంలో నటించారు. ఈ చిత్రానికి కొన్ని ప్రత్యేకతలు వున్నాయి. అవి ఏమిటంటే, సంగీత దర్శకులైన శ్రీ గాలి  పెంచల నరసింహారావు గారికి మన ఘంటసాల మాస్టారు సహాయ సంగీత దర్శకునిగా పనిచేసారు. అక్కినేని గారు స్వయంగా పాడారు, మాష్టారితో కలిసి పాడారు.  ఘంటసాల గారు చలన చిత్ర రంగంలో పాడిన మొట్ట మొదటి భక్తి గీతం "తెర తీయగా రాదా" కన్నాంబతో పాడిన యుగళ గీతం. దాయాదుల మధ్య రేగిన మతద్వేషాల వలన ఎంతో జననష్టం జరిగి, ఇంచుమించు ఇరుపక్షాల లో అంతా పల్నాటియుద్ధం లో మరణించాక, రక్త సిక్తమయిన చేతులు జోడించి చెన్నకేశవ స్వామి ఎదురుగా నిలిచి పశ్చాత్తాపంతో బ్రహ్మనాయుడు, నాగమ్మ పాడతారు ఈ పాట. మాస్టారు ఏ పాట పాడినా, ఎవరితో పాడినా వారి ఉచ్చారణ స్వచ్చంగా, తేట తెల్లంగా వుంటుంది. ఈ పాట వింటే మీకే తెలుస్తుంది. ఈ పాట ఆడియో, సాహిత్యం ఇక్కడ పొందుపరుస్తున్నాను. సాహిత్యంలో ఎక్కడయినా తప్పులు దొర్లివుండవచ్చును. మీకు తెలిస్తే తప్పక నాకు తెలుపగలరు. సరిదిద్దుకుంటాను. 
ఘంటసాల    కన్నాంబ 
చిత్రం:         పల్నాటి యుద్ధం (1947)
రచన:         సముద్రాల రాఘవాచార్యులు
సన్గీతం:       గాలి పెంచల నరసింహారావు
గానం:         ఘంటసాల, పి.కన్నాంబ





                    ఘంటసాల:   తెర తీయగా రాదా! దేవా!
                                    తెర తీయగ రాదా! దేవా!
                                    తెర తీయగ రా.దా! దేవా!
                                    తెర తీయగ రా..దా.. 
                    కన్నాంబ:     తన వారూ, పెరవారనని            | తనవారూ |
                                    తరతమ భావములు మాని        | తరతమ |
                    ఘంటసాల:   జగదానందమె పరమార్ధముగా     | జగదానందమె |
                                    నరులు బ్రదుక రాదా..కాదా.        | నరులు బ్రదుక |
                                    తెర తీయగ రాదా

                    ఇద్దరు:        సత్యము, శివము, సుందరమౌ
                                    సాత్విక రూపము నిత్యము కాదా
                                    మాలో యిక అనురాగము, సమత    | మాలో యిక |
                                    శాంతి శాశ్వతము కావా
                                    శాంతి, శాశ్వతము.. కాదా..

4, డిసెంబర్ 2011, ఆదివారం

రాలీ, నార్త్ కరోలినాలో ఘంటసాల మరియు బాలు గాన కచేరీ

అమెరికాలోని నార్త్ కరోలినా రాష్ట్రం లోని రాలీ (Raleigh, NC) పట్టణంలో నవంబరు 2011 లో హైదరాబాదు కు చెందిన వేగేశ్న ఫౌండేషన్ వారు వికలాంగుల సహాయార్ధం స్థానిక ట్రయాంగిల్ ఏరియా తెలుగు అసోసియేషన్ (TATA) అధ్వర్యంలో నాలుగవ ఘంటసాల ఆరాధనోత్సవం మరియు ప్రధమ బాలు సంగీతోత్సవం నిర్వహించారు. వేగేశ్న సంస్థకు చెందిన శ్రీ వంశీ రామరాజు గారు మాట్లాడుతూ తమ ప్రయత్నం "వికలాంగులను సకలాంగులుగా" చేయడమని, ఆ యజ్ఞంలో భాగంగా ఘంటసాల గారి పాటలతో విరాళాలను సేకరించుతున్నామని చెప్పారు.  



ఈ కార్యక్రమంలో ప్రముఖ గాయనీ గాయకులు హ్యుస్టన్, టెక్సాస్ కు చెందిన శ్రీమతి మణిశాస్త్రి గారు, హైదరాబాదుకు చెందిన శ్రీమతి గానాంజలి గారు, శ్రీ తాతా బాలకామేశ్వరరావు గారు, శ్రీ వినోద్‍బాబు గారు, స్థానిక గాయకులు సూర్యనారాయణ వులిమిరి, పలు ప్రసిద్ధమైన ఘంటసాల మరియు ఎస్.పి.బాలసుబ్రమణ్యం గార్ల పాటలను కెరియోకీలతో అద్భుతంగా గానం చేసి శ్రోతలను ఆనందింపజేసారు. వారు పాడిన పాటలలో ఈ వీడియోలో కొన్ని మాత్రం చూపించడం జరిగింది. అవి: 

వాతాపి గణపతింభజే  (వినాయకచవితి)  - బాలకామేశ్వరరావు; 
దేవదేవ ధవళాచల  (భూకైలాస్) - బాలకామేశ్వరరావు; 
భలే మంచిరోజు  (జరిగిన కథ)  - వినోద్ బాబు; 
సఖియా వివరించవే  (నర్తనశాల)  - మణిశాస్త్రి; 
పార్వతి స్తోత్రం  (ప్రైవేట్ సాంగ్) - గానాంజలి; 
ఆడవే మయూరి  (చెల్లెలికాపురం)  - వినోద్ బాబు; 
శివశంకరీ  (జగదేకవీరునికథ)  - బాలకామేశ్వరరావు, వినోద్ బాబు; 
కురిసేను విరిజల్లులె  (ఘర్షణ)  - గానాంజలి, వినోద్ బాబు; 
తెలిసిందిలే తెలిసిందిలే  (రాముడు-భీముడు)  - బాలకామేశ్వరరావు, మణిశాస్త్రి; 
పల్లెకు పోదాం  (దేవదాసు)  - వినోద్ బాబు; 
జయజయమహాదేవ శంభో  (కాళహస్తి మహత్మ్యం)  - సూర్యనారాయణ వులిమిరి; 
నీలీల పాడెద దేవా  (మురిపించే మువ్వలు)  - మణిశాస్త్రి; 
నగుమోము గనలేని  (త్యాగరాజకీర్తన)  - గానాంజలి; 
శిలలపే శిల్పాలు  (మంచిమనసులు)  - బాలకామేశ్వరరావు; 
ఝుమ్మంది నాదం  (సిరిసిరిమువ్వ)  - వినోద్ బాబు, మణిశాస్త్రి; 
పుష్పవిలాపం  (ప్రైవేట్ సాంగ్)  - బాలకామేశ్వరరావు; 
సాథీయా తూనే క్యాకియా  (హిందీ) - వినోద్ బాబు, గానాంజలి; 
మది శారదాదేవి మందిరమే  (జయభేరి)  - బాలకామేశ్వరరావు. 

తెలుగు అసోసియేషన్ ప్రెసిడెంట్ శ్రీ కుమార్ నెప్పల్లిగారు వందన సమర్పణ చేసారు. టాటా కు చెందిన కమిటీ సభ్యులు శ్రీ నండూరి సాంబశివరావు గారు కార్యక్రమం నిర్వహించడంలో, వీడియో తీయడంలో సహకరించారు.  సూర్యనారాయణ వులిమిరి గాయకులకు, వేగేశ్న నిర్వాహకులకు తమ యింట ఆతిధ్యమిచ్చారు. వీడియో ఆఖరున కనిపించే గ్రూప్ ఫోటోలో ఉన్నవారు, ఎడమ నుండి కుడికి -కుమార్ నెప్పల్లి, సూర్యనారాయణ వులిమిరి, తాతా బాలకామేశ్వర రావు, వినోద్ బాబు, నండూరి సాంబశివరావు, వంశీ రామరాజు, గానాంజలి, మరియు మణిశాస్త్రి. ఈ కార్యక్రమము యొక్క కవరేజి టీవీ 9 లో ప్రసారమయింది. ఆ వీడియోను దిగువన పొందుపరుస్తున్నాను. ఈ కార్యక్రమంలో వికలాంగుల సంక్షేమం కోసం స్థానిక దాతలు సుమారు పదివేల డాలర్ల విరాళాలు ఇచ్చారు. మాస్టారి పాట ఎంతమందికో జీవనోపాధి చూపిస్తోంది కదా!



బలే మంచిరోజు మాస్టారి పుట్టినరోజు - కొన్ని మాస్టారి ప్రముఖ వెబ్ సైట్లు

ఘంటసాల మాస్టారికి జన్మదిన శుభాకాంక్షలు!  
ఈ రోజు అమర గాయకుడు శ్రీ ఘంటసాల గారి 89వ పుట్టినరోజు. ఆ మహానుభావుని గురించి ఎంతయినా వ్రాయవచ్చును. ఆయన కారణజన్ముడు. తెలుగువారికి శ్రీ ఘంటసాల ఒక అమూల్యమైన వరం. ఆయన పేరిట ఎందరికో సంగీతంలో అవార్డులు ఇవ్వడం జరిగింది. ఆయన పాట ఎంతోమంది అభాగ్యులైన పిల్లలకు జీవనోపాధిని, క్రొత్త జీవితాన్ని ఇచ్చింది. ఒక పాట అన్నా, పద్యం అన్నా ఇలా పాడాలన్న ప్రామాణికాన్ని నెలకొల్పింది ఆయన మంగళ గళం. మాస్టారు పాడిన పాటలలో ఏ పండగకైనా, కార్యక్రమానికైనా హాయిగా పాడుకునే పాట "జరిగిన కథ" చిత్రానికి శ్రీ సినారె వ్రాసిన "బలే మంచిరోజు పసందైన రోజు" అని ఒకసారి జనరంజని రేడియో కార్యక్రమంలో మాస్టారు అన్నారు. వారి పుట్టిన రోజున పసందైన ఈ పాటను, మాస్టారి మాటలను క్రింది ఆడియో ఫైలు లో వినండి. ఆడియో మూలం "ఘంటసాల గాన చరిత".
 

ఈ సందర్భంగా మాస్టారి గురించి తెలిపే, తెలుసుకోగలిగే కొద్ది సమాచారాన్ని నాకు అవగతమైన మేరలో తోటి ఘంటసాల అభిమానులకు ఉపయోగపడుతుందన్న ఉద్దేశంతో ఇక్కడ పొందుపరుస్తున్నాను.
   
మన ఘంటసాల - ఘంటసాల ప్రాజక్టు: ఈ సైటులో ఘంటసాల మాస్టారికి సంబంధించిన అన్ని వివరాలు దొరుకుతాయి. ముఖ్యంగా మాస్టారికి పలువురు సమర్పించిన నివాళులు, ఛాయా చిత్రాలు, వ్యాఖ్యానాలు, మాస్టారి కచేరీలు (న్యూయార్క్, చికాగో, మరియు కలకత్తా), పద్యాలు, పాటలు, భగవద్గీత, ఫన్ గేమ్స్, పాటల డేటాబేస్, గీతాల సాహిత్యము (లిరిక్స్) లభ్యమవుతాయి. ఈ సైట్ ను అభివృద్ధి పరచడంలో పలువురు ఘంటసాల అభిమానులు చేయూతనిస్తున్నారు. మాస్టారు పాడిన మొదటి పాట నుండి 60 ల వరకు మాస్టారు పాడిన, సంగీత దర్శకత్వం వహించిన చిత్రాలలోని పాటలు, పద్యాలు, కాలక్రమంలో అమర్చబడి వున్నాయి. ఈ పాటలన్నిటినీ వినొచ్చు లేదా భద్రపరచుకొన (download) వచ్చును. ఆయా లింకుల కోసం కావలసిన పదం మీద క్లిక్ చేయండి.
ఘంటసాల యాహూ గ్రూప్: ఇది ఇ-లేఖ (e-mail) గ్రూప్. ఇందులో మాస్టారికి సంబంధించిన పాటల, చిత్రాల తదితర విషయాలకు సంబంధించిన వివరాలు ఎప్పటికప్పుడు తెలుసుకొనవచ్చును, లేదా పాల్గొనవచ్చును. అంతేకాక ఘంటసాల గారి పాటల లిరిక్స్, ఆడియో ఫైల్సు, యూ ట్యూబ్ వీడియో లింకులు మాస్టారి అభిమానులచే పోస్టు చేయబడతాయి.  ఈ ఇ-గ్రూప్ లో చేరడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

ఘంటసాల గళామృతం - పాటల పాలవెల్లి:  పలువురు ఘంటసాల మాస్టారి అభిమానులు కలసి వారి పాటల, చిత్రాల వివరాలను సేకరించి, సమకూర్చిన వెబ్ సైట్ ఇది. ఇందులో అక్షరక్రమంలో ఘంటసాల గారు పాడిన, సంగీత దర్శకత్వం నిర్వహించిన చిత్రాలలోని పాటల, పద్యాల వివరాలు పొందుపరచబడి వున్నాయి. దీనిని నిర్వహిస్తున్నది శ్రీ కొల్లూరి భాస్కర రావు గారు. వీరు హైదరాబాదు ఘంటసాల సంగీత కళాశాల సంచాలకులు. 
సఖియా: ఈ వెబ్ సైటు పైన పేర్కొన్న "ఘంటసాల గళామృతము-పాటల పాలవెల్లి" కి అనుబంధమైనది. ఇందులో 1930 ల నుండి 1960 ల వరకు వచ్చిన చాల తెలుగు చిత్రాల వివరాలన్నీ దొరుకుతాయి. ప్రతి చిత్రానికి సంబంధించిన సాంకేతిక వర్గం, పాటల విషయ సూచిక, మరియు ఆడియో ఫైల్సు పొందుపరచబడి వున్నాయి. 

Old Telugu Songs: ఈ సైటులో తెలుగు చిత్ర పరిశ్రమ ఆరంభం నుండి సుమారు 1960s వరకు విడుదలయిన చిత్రాల పాటలు free గా download చేసుకోవచ్చును. అంతేకాక కావలసిన సినిమా, గాయని లేదా గాయకుడు, సంగీత దర్శకుడు/దర్శకురాలు, లేదా గీత రచయితను, లేదా వారి కాంబినేషను గాని ఎన్నుకొని పాటలను వెదుక్కోవచ్చు.
 
చిమట-మ్యూజిక్: ఈ వెబ్ సైట్ లో ఘంటసాల గారితో మొదలుకొని అందరు తెలుగు చలన చిత్ర రంగం లోని గాయనీ గాయకుల పాటల ఆడియోలు, కొన్ని వీడియో మరియు లిరిక్స్ యొక్క లింకులు దొరుకుతాయి.

వేగేశ్న ఫౌండేషన్వికలాంగులను సకలాంగులుగా చేసే ఉన్నతమైన ఆశయంతో హైదరాబాదులోని హయత్ నగర్ లో వేగేశ్న ఫౌండేషన్ స్థాపించబడింది.  ఈ సంస్థను నిర్వహిస్తున్న శ్రీ వంశీ రామరాజు గారు ప్రతి సంవత్సరం శ్రీ ఘంటసాల గారి ఆరాధనోత్సవాలు జరుపుతుంటారు. స్వదేశంలోను, ప్రవాసంలోను నివాసం చేస్తున్న ప్రఖ్యాత గాయనీ, గాయకులతో మాస్టారి పాటల కచేరీలను పలు నగరాలలో ఏర్పాటు చేసి వికలాంగులైన పిల్లల అభివృద్ధికి విరాళాలు సేకరిస్తుంది ఈ సంస్థ. ఒకానొక కార్యక్రమంలో రామరాజు గారు మాట్లాడుతూ "ఘంటసాల మాస్టారి పాటలు ఈ పిల్లలకు భవిష్యత్తును యిచ్చాయి". వీరంతా మాస్టారికి ఎంతో ఋణపడి వున్నారు" అని అన్నారు. ఆ విధంగా మాస్టారు భౌతికంగా మన మధ్య లేనప్పటికీ, వారు మన మనసులలో చిరస్థాయిగా నిలిచి వున్నారు, వారి పాటలు ఎందఱో అభాగ్యుల చీకటి హృదయాలలో వెలుగును నింపుతున్నాయి. 

ఘంటసాల పాటల సాహిత్యం దొరికే కొన్ని వెబ్ సైట్లు:  
ఘంటసాల: ఇది నా బ్లాగు. ఇందులో ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పద్యాల, పాటల సాహిత్యాన్ని పొందు పరచే ప్రయత్నం చేస్తున్నాను. సాహిత్యంలో ఏవైనా తప్పులు దొర్లి ఉంటే సహృదయంతో క్షమించి, సవరణలు సూచించ గలరు. 
సూచన: మీ స్పందనను బ్లాగ్ పోస్టు దిగువన గల కామెంట్స్ బాక్స్ లో వ్రాయ గలరు. ఇతర సమాచారం కొరకు suryvulimiri@gmail.com కు వ్రాయగలరు.   

విన్నపము

ఘంటసాల మాస్టారి పాటలు, పద్యాలు, శ్లోకాల సాహిత్యాన్ని సేకరించి అభిమానులందరికి అందించాలనే చిన్న తాపత్రయం ఈ 'ఘంటసాల" బ్లాగు ఉద్దేశం. ఏవైనా పొరపాట్లు దొర్లి వుంటే ఆయా పోస్టుల దిగువన గాని, లేదా ఇ-లేఖ ద్వారా గాని తెలియజేయగలరు. నా ఇ-లేఖ చిరునామా: suryvulimiri@gmail.com

మాస్టారు పాడిన నేరు చిత్రాలు

చి- అంతస్తులు -1965 చి-అందం కోసం పందెం-1971 చి-అగ్గి బరాటా-1966 చి-అత్తా ఒకింటి కోడలే-1958 చి-అనగాఅనగా ఒక రాజు (డబ్బింగ్)-1959 చి-అన్నపూర్ణ-1960 చి-అప్పుచేసి పప్పుకూడు-1959 చి-అమరశిల్పి జక్కన్న-1964 చి-అమాయకుడు-1968 చి-ఆడ పెత్తనం-1958 చి-ఆత్మగౌరవం-1966 చి-ఆనందనిలయం-1971 చి-ఆప్తమిత్రులు-1963 చి-ఆరాధన-1962 చి-ఆస్తిపరులు-1966 చి-ఆహుతి-1950 చి-ఇద్దరు పెళ్ళాలు-1954 చి-ఇద్దరు మిత్రులు-1961 చి-ఇద్దరు మిత్రులు-1962 చి-ఉమాసుందరి-1956 చి-ఉయ్యాల జంపాల-1965 చి-ఉషాపరిణయం-1961 చి-ఋష్యశృంగ-1961 చి-ఏకవీర-1969 చి-కనకదుర్గ పూజా మహిమ-1960 చి-కన్నకొడుకు-1973 చి-కన్యాశుల్కం-1955 చి-కలసివుంటే కలదుసుఖం-1961 చి-కాళహస్తి మహత్మ్యం-1954 చి-కీలుగుఱ్ఱం-1949 చి-కుంకుమ రేఖ-1960 చి-కులగౌరవం-1972 చి-కృష్ణ ప్రేమ-1961 చి-కృష్ణ లీలలు-1959 చి-కృష్ణప్రేమ-1961 చి-కోటీశ్వరుడు-1970 చి-గంగా గౌరీ సంవాదము-1958 చి-గాంధారి గర్వభంగం-1959 చి-గాలిమేడలు-1962 చి-గుండమ్మకథ-1962 చి-గుణసుందరి కథ-1949 చి-గులేబకావళి కథ-1962 చి-గృహప్రవేశము-1946 చి-గృహలక్ష్మి-1967 చి-చండీరాణి-1953 చి-చంద్రహారం-1954 చి-చంద్రహాస-1965 చి-చరణదాసి-1956 చి-చింతామణి-1956 చి-చిట్టి తమ్ముడు-1962 చి-చెంచు లక్ష్మి-1958 చి-జగదేకవీరుని కథ-1961 చి-జయం మనదే-1956 చి-జయభేరి-1959 చి-జయసింహ-1955 చి-జరిగిన కథ-1969 చి-జీవన తరంగాలు-1973 చి-జైజవాన్‌-1970 చి-టైగర్ రాముడు-1962 చి-టౌన్‌ బస్-1957 చి-డా.ఆనంద్-1966 చి-తలవంచని వీరుడు-1957 చి-తెనాలి రామకృష్ణ-1956 చి-తేనె మనసులు-1965 చి-తోడికోడళ్ళు-1957 చి-దశావతారములు-1962 చి-దీపావళి-1960 చి-దేవకన్య-1968 చి-దేవత-1965 చి-దేవదాసు-1953 చి-దేవాంతకుడు-1960 చి-దేశద్రోహులు-1964 చి-దొంగనోట్లు (డబ్బింగ్)-1964 చి-దొరికితే దొంగలు చి-ద్రోహి-1948 చి-ధర్మదాత-1970 చి-ధర్మాంగద-1949 చి-నమ్మినబంటు-1960 చి-నర్తనశాల-1963 చి-నలదమయంతి-1957 చి-నవగ్రహపూజా మహిమ-1964 చి-నిర్దోషి-1951 చి-నిర్దోషి-1967 చి-పరమానందయ్య శిష్యుల కథ-1966 చి-పరోపకారం-1953 చి-పల్నాటి యుద్ధం-1947 చి-పల్నాటి యుద్ధం-1966 చి-పల్లెటూరి పిల్ల-1950 చి-పల్లెటూరు-1952 చి-పవిత్ర బంధం-1971 చి-పవిత్ర హృదయాలు-1971 చి-పసుపు కుంకుమ-1955 చి-పాండవ వనవాసం-1965 చి-పాండురంగ మహత్మ్యం-1957 చి-పాతాళ భైరవి-1951 చి-పిచ్చి పుల్లయ్య-1953 చి-పిడుగు రాముడు-1966 చి-పూజాఫలం-1964 చి-పెండ్లి పిలుపు-1961 చి-పెద్ద మనుషులు-1954 చి-పెళ్ళి కాని పిల్లలు-1961 చి-పెళ్ళి చేసి చూడు-1952 చి-పెళ్ళి సందడి-1959 చి-పెళ్ళినాటి ప్రమాణాలు-1958 చి-పేదరాశి పెద్దమ్మ కథ-1968 చి-పొట్టి ప్లీడరు-1966 చి-ప్రపంచం-1950 చి-ప్రమీలార్జునీయం-1965 చి-ప్రాయశ్చిత్తం-1962 చి-ప్రియురాలు-1952 చి-ప్రేమ నగర్-1971 చి-ప్రేమ-1952 చి-బంగారు గాజులు-1968 చి-బండ రాముడు-1959 చి-బందిపోటు-1963 చి-బడి పంతులు-1972 చి-బభ్రువాహన-1964 చి-బలే బావ-1957 చి-బాలనాగమ్మ-1959 చి-బాలభారతం-1972 చి-బాలరాజు కథ-1970 చి-బాలరాజు-1948 చి-బాలసన్యాసమ్మ కథ-1956 చి-బావమరదళ్ళు-1961 చి-బికారి రాముడు-1961 చి-బొబ్బిలి యుద్ధం-1964 చి-బ్రతుకుతెరువు-1953 చి-భక్త అంబరీష-1959 చి-భక్త జయదేవ-1961 చి-భక్త తుకారాం-1973 చి-భక్త రఘునాథ్-1960 చి-భక్త రామదాసు-1964 చి-భక్త శబరి-1960 చి-భట్టి విక్రమార్క-1960 చి-భలే అమ్మాయిలు-1957 చి-భాగ్యదేవత-1959 చి-భాగ్యరేఖ-1957 చి-భాగ్యవంతులు (డబ్బింగ్)-1962 చి-భామా విజయం-1967 చి-భీమాంజనేయ యుద్ధం-1966 చి-భీష్మ-1962 చి-భూకైలాస్-1958 చి-భూలోకంలో యమలోకం-1966 చి-మంచి మనసుకు మంచి రోజులు-1958 చి-మంచిరోజులు వచ్చాయి-1972 చి-మదన మంజరి-1961 చి-మనదేశం-1949 చి-మనుషులు-మమతలు-1965 చి-మరపురాని కథ-1967 చి-మర్మయోగి-1964 చి-మల్లీశ్వరి-1951 చి-మహాకవి కాళిదాదు-1960 చి-మహామంత్రి తిమ్మరుసు-1962 చి-మాయాబజార్-1957 చి-మూగ మనసులు-1964 చి-మోహినీ భస్మాసుర-1966 చి-యశొద కృష్ణ-1975 చి-యోగి వేమన-1947 చి-రంగుల రాట్నం-1967 చి-రక్త సిందూరం-1967 చి-రక్షరేఖ-1949 చి-రణభేరి-1968 చి-రత్నగిరి రహస్యం (డబ్బింగ్)-1957 చి-రహస్యం-1967 చి-రాజ మకుటం-1960 చి-రాజకోట రహస్యం-1971 చి-రాజు పేద-1954 చి-రాము-1968 చి-రుణానుబంధం-1960 చి-రేణుకాదేవి మహాత్మ్యం-1960 చి-రోజులు మారాయి-1955 చి-లక్ష్మమ్మ-1950 చి-లక్ష్మీ కటాక్షం-1970 చి-లవకుశ-1963 చి-వదినగారి గాజులు-1955 చి-వరుడు కావాలి-1957 చి-వాగ్దానం-1961 చి-వారసత్వం-1964 చి-వాల్మీకి-1963 చి-విచిత్ర కుటుంబం-1969 చి-విచిత్ర కుటుంబం-1969. పా-పి.సుశీల తో చి-విజయం మనదే-1970 చి-వినాయక చవితి-1957 చి-విమల-1960 చి-విష్ణుమాయ-1963 చి-వీర కంకణం-1957 చి-వీరఖడ్గము-1958 చి-వీరాంజనేయ-1968 చి-వెలుగు నీడలు-1961 చి-శకుంతల-1966 చి-శభాష్ రాజా-1961 చి-శభాష్ రాముడు-1959 చి-శాంతి నివాసం-1960 చి-శోభ-1958 చి-శ్రీ గౌరీ మహత్మ్యం-1956 చి-శ్రీ వల్లీ కల్యాణం (డ)-1962 చి-శ్రీ వేంకటేశ్వర వైభవం-1971 చి-శ్రీ సత్యనారాయణ మహత్యం-1964 చి-శ్రీ సింహాచలక్షేత్ర మహిమ-1965 చి-శ్రీకాకుళ ఆంధ్రమహావిష్ణువు కథ-1966 చి-శ్రీకృష్ణ కుచేల-1961 చి-శ్రీకృష్ణ తులాభారం-1966 చి-శ్రీకృష్ణ పాండవీయం-1966 చి-శ్రీకృష్ణ విజయం-1971 చి-శ్రీకృష్ణమాయ-1958 చి-శ్రీకృష్ణార్జున యుద్ధం-1963 చి-శ్రీరామభక్త హనుమాన్ (డబ్బింగ్)-1958 చి-శ్రీవేంకటేశ్వర మహత్మ్యం-1960 చి-శ్రీవేంకటేశ్వర వైభవం-1971 చి-షావుకారు-1950 చి-సంతానం-1955 చి-సంపూర్ణ రామాయణం-1972 చి-సంసారం-1950 చి-సతీ అనసూయ-1957 చి-సతీ సక్కుబాయి-1965 చి-సతీ సులోచన-1961 చి-సత్య హరిశ్చంద్ర-1965 చి-సప్తస్వరాలు-1969 చి-సరస్వతీ శపథం-1967 చి-సర్వర్ సుందరం-1966 చి-సారంగధర-1957 చి-సాహసవీరుడు-1956 (డబ్బింగ్) చి-సీతారామ కల్యాణం-1961 చి-సుమంగళి-1965 చి-స్వప్న సుందరి-1950 చి-స్వర్గసీమ-1945 చి-స్వర్ణ మంజరి-1962 చి-హరిశ్చంద్ర-1956

సహగాయనీ గాయకులు

గా-ఎ.పి.కోమల తో (3) గా-ఎం.వి.రాజమ్మ తో (1) గా-ఎల్.ఆర్.ఈశ్వరి తో (1) గా-ఎస్.జానకి తో (4) గా-గానసరస్వతి తో (1) గా-గోపాలరత్నం తో (1) గా-ఘంటసాల (72) గా-ఘంటసాల-బృందం (3) గా-జమునారాణి తో (2) గా-జి.వరలక్ష్మి తో (1) గా-జిక్కీ తో (4) గా-జిక్కీ-బాలసరస్వతి తో (1) గా-జిక్కీతో (5) గా-పలువురి తో (1) గా-పి.కన్నాంబ తో (1) గా-పి.బి.శ్రీనివాస్ తో (3) గా-పి.భానుమతి తో (9) గా-పి.లీల తో (18) గా-పి.లీలతో (2) గా-పి.సుశీల తో (46) గా-పి.సుశీల-బృందంతో (2) గా-పిఠాపురం తో (1) గా-బాలసరస్వతి తో (3) గా-బృందం తో (35) గా-బృందంతో (1) గా-బెంగుళూరు లత తో (1) గా-బెజవాడ రాజరత్నం తో (2) గా-భానుమతి-పిఠాపురం తో (1) గా-మాధవపెద్ది తో (2) గా-రాధాజయలక్ష్మి తో (2) గా-రేణుక తో (1) గా-లతా మంగేష్కర్ తో (1) గా-వి.జె.వర్మతో (1) గా-వి.సరళ తో (2) గా-శరావతి తో (1) గా-శోభారాణితో (2) గా-శ్రీదేవి తో (1) గా-సరోజిని తో (1) గా-సి.కృష్ణవేణి తో (2) గా-సుందరమ్మ తో (1)

మాస్టారి పాటల సంగీత దర్శకులు

సం-అద్దేపల్లి సం-అశ్వత్థామ సం-అశ్వద్ధామ సం-ఆదినారాయణ రావు సం-ఆర్.గోవర్ధనం సం-ఆర్.సుదర్శనం-ఆర్.గోవర్ధనం సం-ఎం.రంగారావు సం-ఎల్.మల్లేశ్వరరావు సం-ఎస్.పి.కోదండపాణి సం-ఓగిరాల సం-ఓగిరాల-అద్దేపల్లి సం-ఓగిరాల-టి.వి.రాజు సం-గాలి పెంచల సం-ఘంటసాల సం-జె.వి.రాఘవులు సం-జోసెఫ్-విజయాకృష్ణమూర్తి సం-టి.ఎం.ఇబ్రహీం సం-టి.చలపతిరావు సం-టి.జి.లింగప్ప సం-టి.వి.రాజు సం-నాగయ్య-తదితరులు సం-పామర్తి సం-పామర్తి-సుధీర్ ఫడ్కే సం-పి.శ్రీనివాస్ సం-పెండ్యాల సం-బాలాంత్రపు సం-బి.శంకర్ సం-మణి-పూర్ణానంద సం-మల్లేశ్వరరావు సం-మాస్టర్ వేణు సం-ముగ్గురు దర్శకులు సం-రాజన్‌-నాగేంద్ర సం-రాజు-లింగప్ప సం-రామనాథన్‌ సం-విజయా కృష్ణమూర్తి సం-విశ్వనాథన్‌-రామ్మూర్తి సం-వై.రంగారావు సం-సర్దార్ మల్లిక్ - పామర్తి సం-సాలూరు సం-సాలూరు-గోపాలం సం-సుదర్శనం-గోవర్ధనం సం-సుబ్బయ్యనాయుడు సం-సుబ్బరామన్‌ సం-సుబ్బురామన్ సం-సుసర్ల సం-హనుమంతరావు సం-MSV-రామ్మూర్తి-పామర్తి

మాస్టారి పాటల రచయితలు

ర-0 ర-అనిశెట్టి ర-అనిసెట్టి ర-ఆత్రేయ ర-ఆదినారాయణ రావు ర-ఆరుద్ర ర-ఉషశ్రీ ర-ఎ.వేణుగోపాల్ ర-కాళిదాసు ర-కాళ్ళకూరి ర-కొసరాజు ర-గబ్బిట ర-గోపాలరాయ శర్మ ర-ఘంటసాల ర-జంపన ర-జయదేవకవి ర-జాషువా ర-జి.కృష్ణమూర్తి ర-తాండ్ర ర-తాపీ ధర్మారావు ర-తిక్కన ర-తిరుపతివెంకటకవులు ర-తోలేటి ర-దాశరథి ర-దాశరధి ర-దీక్షితార్ ర-దేవులపల్లి ర-నార్ల చిరంజీవి ర-పరశురామ్‌ ర-పాలగుమ్మి పద్మరాజు ర-పింగళి ర-బమ్మెర పోతన ర-బమ్మెఱ పోతన ర-బాలాంత్రపు ర-బైరాగి ర-భాగవతం ర-భావనారాయణ ర-భుజంగరాయ శర్మ ర-మల్లాది ర-ముద్దుకృష్ణ ర-రాజశ్రీ ర-రామదాసు ర-రావులపర్తి ర-రావూరి ర-వారణాసి ర-విజికె చారి ర-వీటూరి ర-వేణు ర-వేములపల్లి ర-శ్రీశ్రీ ర-సదాశివ బ్రహ్మం ర-సముద్రాల జూ. ర-సముద్రాల సీ. ర-సి.నా.రె. ర-సినారె ర-సుంకర-వాసిరెడ్డి ర-సుబ్బారావు రచన-దాశరధి రచన-దేవులపల్లి రచన-పానుగంటి రచన-పింగళి రచన-బలిజేపల్లి