31, డిసెంబర్ 2016, శనివారం

మన ఘంటసాల సంగీత వైభవం - డా.ఎం.పురుషోత్తమాచార్య

తెలుగువారి మంగళ గళవేల్పు ఘంటసాల మాస్టారు చలన చిత్రాలలోనే కాకుండా ఎన్నోచలనచిత్రేతర గీతాల సంపుటముల (Private Albums) కోసం చక్కని శాస్త్రీయ మరియు లలిత గీతాలను స్వరపరచి గానం చేసారు. అందులో కొన్ని ఆయన స్వీయ రచనలుఅలాంటివి దాదాపు ఎనభై పైచిలుకు పాటలున్నాయి. అవికాక మరెన్నో అలభ్యమైన రచనలు ఉన్నాయి. అయితే పాటలను, వాటి సాహిత్యాన్ని విశ్లేషించి, అందులోని రాగాలను, మాస్టారి గానవైవిధ్యాన్ని వివరించి సమగ్ర విషయాలను తనదైన చక్కని శైలిలో ప్రస్తావిస్తూ మన ఘంటసాల సంగీత వైభవం అనే పుస్తక రూపంలో ముద్రించారు నల్గొండ వాస్తవ్యులు, విశ్రాంత తెలుగు ఉపాధ్యాయులు, శ్రీ నాదబ్రహ్మ సంగీత కళాశాల ప్రధానోధ్యాపకులు శ్రీ ఎం.పురుషోత్తమాచార్యుల వారు. పుస్తకంలో మాస్టారు పాడిన గణేశుని గీతాలు, వేంకటేశ్వరుని భక్తిగీతాలు, జయదేవుని అష్టపదులు,అన్నమయ్య సంకీర్తనలు, జిల్లెళ్ళమూడి అమ్మపై పాడిన భక్తిగీతాలు, శాస్త్రీయ రచనలు, లలిత గీతాలు, జానపద గీతాలు యక్షగానం, బుఱ్ఱకథలు, స్వీయ రచనలు, సత్యసాయిబాబా పై పాడిన భక్తి గీతాలు, ఆకాశవాణిలో ప్రసారమయిన మరియు దేశవిదేశాలలో మాస్టారు ఇచ్చిన కచేరీలలో ఆలాపించిన ప్రైవేట్ గీతాలు ఇవన్నీ పొందుపఱిచారు.

డా.మహాభాష్యం చిత్తరంజన్‌
సమగ్ర సురుచిర భాష్యం: సంకలనానికి ముందుమాటగా ప్రముఖ లలిత గీతాల రచయిత, గాయకులు మరియు సంగీత దర్శకులు శ్రీ డా.మహాభాష్యం చిత్తరంజన్ (శ్రీ నాగరంజని లలిత సంగీత అకాడమీ అధ్యక్షులు) గారు "తెలుగుజాతికే గర్వకారణమయిన సుమధుర గాయక చక్రవర్తి శ్రీ ఘంటసాల వేంకటేశ్వరరావు గారు. మాస్టారు గానంచేసిన అనేకమైన చలనచిత్రేతర గీతాల వివరాలను తరం వారికి అందించాలనే సత్సంకల్పంతో డా. కె. వి. రావు గారి రూపకల్పనతో సంగీత సాహిత్య విద్వన్మణి శ్రీ డా. ఎం. పురుషోత్తమాచార్యుల సమతులన విశ్లేషణతో ఆవిర్భవించిన బృహద్గ్రంధమిది. నిజానికిది ఒక సుదీర్ఘ పరిశొధనా గ్రంథం" అని పేర్కొన్నారు.



శ్రీ పుట్టా మంగపతి
చివరి చూపు: మాస్టారితో అనుబంధం కలిగిన ఒకప్పటి హెచ్.ఎం.వి. కళాకారులు, భాండాగార నిర్వాహకులు మరియు సలహాదారులు అయిన శ్రీ పుట్టా మంగపతి గారు తన స్పందనను విధంగా తెలియజేసారు. "ఘంటసాల గారితో ఎన్నో వైవిధ్యమైన గీతాలను వారి స్వీయసంగీతంలో పాడించి, ప్రైవేట్ గ్రామఫోను రికార్డులుగా విడుదల చేయించిన అదృష్టము నాకు దక్కిందని గర్వపడటమే కాకుండా నిత్యం సంతోషిస్తూ ఉన్నాను. చివరకు భారతీయ చరిత్రలో శాశ్వతముగా నిలిచిపోయే 'భగవద్గీత'ను మాస్టారిచే గానం చేయించే అదృష్టం కూడా దక్కింది. రికార్డింగు తరువాత కారులో తిరిగివెళ్ళబోతూ కారు తలుపు వేస్తూ మాస్టారు నన్ను ఒక చూపు చూశారు. చూపులో ఎన్నోభావాలు కనిపించాయి. బహుశా అదే చివరి చూపు కాబోలు".  మాస్టారు గానం చేసిన "వెంకన్ననామమే భక్తీతొ కొలిచితే" మరియు "కాలయాపనము చేసి తపించేవు నరుడా" అన్న రెండు భక్తి, తత్వరస గుళికలు 'రవి' అన్న పేరుతో శ్రీ మంగపతి గారు రచించినవే.

శ్రీమతి ఘంటసాల సావిత్రి
మధుర స్మృతులు: శ్రీ పురుషోత్తమాచార్యుల వారు గ్రంథాన్ని మాస్టారి శ్రీమతి ఘంటసాల సావిత్రమ్మ గారికి అంకితమిచ్చారుఆవిడ "పురుషోత్తమాచార్యుల వారు పుస్తకప్రతిని కాకు పంపి నా అభిప్రాయం తెలియజేయమని నాకు పంపారు. ప్రతిని చదువుతున్నప్పుడు నా మనస్సు పాత రోజులలో మామయ్య ప్రతి పాటకు, పద్యానికి చేసిన బాణీలు గుర్తుకు వచ్చి ఎంతో మధురానుభూతిని పొందాను. మామయ్య బాణీలను స్వరపరచుకొని గానం చేస్తూ మధ్య మధ్య నా అభిప్రాయం అడుగుతూ ఉండేవారు. మా మధ్య జరిగిన అప్పటి సంభాషణలు పదే పదే గుర్తుకు వచ్చి మనసు పులకరించింది. చారిత్రాత్మకమైన పరిశోధనా గంథాన్ని చక్కని సంగీత, సాహిత్య విశ్లేషణతో రచించిన శ్రీ పురుషోత్తమాచార్యుల వారికి, వారి కుటుంబ సభ్యులకు ఆయురారోగ్య, అష్టైశ్వర్యములు ప్రసాదించాలని భగవంతుని మనసారా వేడుకుంటున్నాను" అని తన స్పందన తెలియజేసారు.

డా. శారద, డా. కె.వి.రావు
తీరిన కోరికలు: గ్రంథం ఒక చక్కని రూపాన్ని ధరించడానికి పునాది హైదరాబాదు వాస్తవ్యులు మరియు ప్రముఖ ఘంటసాల ఆరాధకులు శ్రీ డా. కె.వి.రావు గారు, వారి సతీమణి డా. శారద గార్ల సత్సంకల్పంవారికున్న రెండు కోరికలలో మాస్టారి ప్రైవేట్ గీతాలకు, పద్యాలకు కూచిపూడి నృత్యరూపకంగా ప్రదర్శింపబడటం కొన్ని సంవత్సరాలక్రితం పిన్నవయసులోనే 'బాలశ్రీ' పురస్కారం పొందిన కుమారి లలితా సింధూరి ద్వారా జరిగింది. తరువాతి కోరిక వారి ఆప్తమిత్రులు శ్రీ పురుషోత్తమాచార్యుల వారి ద్వారా "మన ఘంటసాల సంగీత వైభవం" పుస్తకం ద్వారా ఈడేరింది. "ఘంటసాల గారు గానం చేసిన గీతాలు ఈనాటికీ చెక్కుచెదరకుండా ఉండటానికి కారణము వారు తన మనోనేత్రముతో కవిహృదయంలో జొరబడి వారి భావాలను గ్రహించి గానం చేయగల అద్వితీయ ప్రతిభయే"నని డా. కె.వి. రావు గారి అభిప్రాయం

రచయిత పరిచయం
డా.ఎం.పురుషోత్తమాచార్య
శ్రీ ఎం.పురుషోత్తమాచార్య గారు 1948 లో నల్గొండ జిల్లా హుజూర్ నగర్ లో శ్రీమతి మంగతాయమ్మ మరియు శ్రీ వేంకట నరసింహాచార్య పుణ్యదంపతులకు జన్మించారుశ్రీ పురుషోత్తమాచార్యుల వారు ఎన్నో రేడియో నాటక రచనలు, పద్యనాటకాలు, వ్యాసాలు వ్రాసారు. సునాదయోగి త్యాగయ్య చరిత్రను హరికథగా వ్రాసారు. అలాగే వారికి 1998 లో ఘంటసాల కమెండేషన్‌ (మచిలీపట్నం), 2008 లో ద్వారకానాధ శాస్త్రి పరిశోధక పురస్కారం, 2011 లో వరూధిని - ఉత్తమ నాటక రచయిత గా నంది నాటక పురస్కారం లభించాయి. గ్రంథంలో పొందుపరచిన గీతాలను శ్రీ పురుషోత్తమాచార్యుల వారు వస్తురీత్యా విభజన చేసి, గీతాలను విని వ్రాతప్రతిని తయారుచేసుకుని, తదుపరి సాహిత్యపరంగా భావం, అర్థాలు, విశేషాలు వివరిస్తూ, స్వరకల్పన, గాయన విధానం, సాహిత్యంతో అనుసంధానం, నేపథ్య సంగీతం, వాద్యసంగీత ధోరణి మరియు వాద్యవాదనావైభవం అనే అంశాలను తీసుకుని సునిశితంగా విశ్లేషించారు్టి ్గ ఈ విా వుంి: 

* భక్తి గీతాలు * బుఱ్ఱ కథలు

* శాస్త్రీయ రచనలు  * స్వీయరచనలు - రికార్డైనవి 

* దేశభక్తి గేయాలు * స్వీయరచనలు - రికార్డు కానివి 

* జానపద గేయాలు * పాడించిన బాణీలు 

* లలిత గీతాలు  * ఆకాశవాణి సేవలు
 ఈ రచన చేయడం తమ "అపూర్వసుకృతం" అని రచయిత స్పందన. అంతే ్టి ్రైవేట్ ద్య కో్రత్యేింి శ్రషో్తర్య ్ర చే్త్న. ిి త్వలోనే ్రి్తి వి.
పుస్తక ఆవిష్కరణ కార్యక్రమం




"మన ఘంటసాల సంగీతవైభవం" ప్రతులకు శ్రీ కె.వి. రావు గారిని సంప్రదించండి
శ్రీ కె.వి. రావు గారి చిరునామా
28, 4 అంతస్తు
ఇం.నెం. 1-1-79, భాగ్యనగర్ అపార్ట్ మెంట్స్
ఆర్.టి.సి. క్రాస్ రోడ్స్, శ్రీ మయూరి సినిమా ప్రక్కన
హైదరాబాదు - 500 020. 
సెల్ నంబరు: 98487 42320.

త్వరలో శ్రీ పురుషోత్తమాచార్య గారు విశ్లేషించిన మాస్టారి చలనచిత్రేతర గీతాలను వారి సౌజన్యంతో మన "ఘంటసాల" బ్లాగులో ప్రచురిస్తాము అని తెలియజేయుటకు నాకెంతో సంతోషంగా వుంది.
అంినూ ంవ్సాం్ష

భవదీయుడు 

సూర్యనారాయణ వులిమిరి, నార్త్ కరోలినా, .సం.రా

విన్నపము

ఘంటసాల మాస్టారి పాటలు, పద్యాలు, శ్లోకాల సాహిత్యాన్ని సేకరించి అభిమానులందరికి అందించాలనే చిన్న తాపత్రయం ఈ 'ఘంటసాల" బ్లాగు ఉద్దేశం. ఏవైనా పొరపాట్లు దొర్లి వుంటే ఆయా పోస్టుల దిగువన గాని, లేదా ఇ-లేఖ ద్వారా గాని తెలియజేయగలరు. నా ఇ-లేఖ చిరునామా: suryvulimiri@gmail.com

మాస్టారు పాడిన నేరు చిత్రాలు

చి- అంతస్తులు -1965 చి-అందం కోసం పందెం-1971 చి-అగ్గి బరాటా-1966 చి-అత్తా ఒకింటి కోడలే-1958 చి-అనగాఅనగా ఒక రాజు (డబ్బింగ్)-1959 చి-అన్నపూర్ణ-1960 చి-అప్పుచేసి పప్పుకూడు-1959 చి-అమరశిల్పి జక్కన్న-1964 చి-అమాయకుడు-1968 చి-ఆడ పెత్తనం-1958 చి-ఆత్మగౌరవం-1966 చి-ఆనందనిలయం-1971 చి-ఆప్తమిత్రులు-1963 చి-ఆరాధన-1962 చి-ఆస్తిపరులు-1966 చి-ఆహుతి-1950 చి-ఇద్దరు పెళ్ళాలు-1954 చి-ఇద్దరు మిత్రులు-1961 చి-ఇద్దరు మిత్రులు-1962 చి-ఉమాసుందరి-1956 చి-ఉయ్యాల జంపాల-1965 చి-ఉషాపరిణయం-1961 చి-ఋష్యశృంగ-1961 చి-ఏకవీర-1969 చి-కనకదుర్గ పూజా మహిమ-1960 చి-కన్నకొడుకు-1973 చి-కన్యాశుల్కం-1955 చి-కలసివుంటే కలదుసుఖం-1961 చి-కాళహస్తి మహత్మ్యం-1954 చి-కీలుగుఱ్ఱం-1949 చి-కుంకుమ రేఖ-1960 చి-కులగౌరవం-1972 చి-కృష్ణ ప్రేమ-1961 చి-కృష్ణ లీలలు-1959 చి-కృష్ణప్రేమ-1961 చి-కోటీశ్వరుడు-1970 చి-గంగా గౌరీ సంవాదము-1958 చి-గాంధారి గర్వభంగం-1959 చి-గాలిమేడలు-1962 చి-గుండమ్మకథ-1962 చి-గుణసుందరి కథ-1949 చి-గులేబకావళి కథ-1962 చి-గృహప్రవేశము-1946 చి-గృహలక్ష్మి-1967 చి-చండీరాణి-1953 చి-చంద్రహారం-1954 చి-చంద్రహాస-1965 చి-చరణదాసి-1956 చి-చింతామణి-1956 చి-చిట్టి తమ్ముడు-1962 చి-చెంచు లక్ష్మి-1958 చి-జగదేకవీరుని కథ-1961 చి-జయం మనదే-1956 చి-జయభేరి-1959 చి-జయసింహ-1955 చి-జరిగిన కథ-1969 చి-జీవన తరంగాలు-1973 చి-జైజవాన్‌-1970 చి-టైగర్ రాముడు-1962 చి-టౌన్‌ బస్-1957 చి-డా.ఆనంద్-1966 చి-తలవంచని వీరుడు-1957 చి-తెనాలి రామకృష్ణ-1956 చి-తేనె మనసులు-1965 చి-తోడికోడళ్ళు-1957 చి-దశావతారములు-1962 చి-దీపావళి-1960 చి-దేవకన్య-1968 చి-దేవత-1965 చి-దేవదాసు-1953 చి-దేవాంతకుడు-1960 చి-దేశద్రోహులు-1964 చి-దొంగనోట్లు (డబ్బింగ్)-1964 చి-దొరికితే దొంగలు చి-ద్రోహి-1948 చి-ధర్మదాత-1970 చి-ధర్మాంగద-1949 చి-నమ్మినబంటు-1960 చి-నర్తనశాల-1963 చి-నలదమయంతి-1957 చి-నవగ్రహపూజా మహిమ-1964 చి-నిర్దోషి-1951 చి-నిర్దోషి-1967 చి-పరమానందయ్య శిష్యుల కథ-1966 చి-పరోపకారం-1953 చి-పల్నాటి యుద్ధం-1947 చి-పల్నాటి యుద్ధం-1966 చి-పల్లెటూరి పిల్ల-1950 చి-పల్లెటూరు-1952 చి-పవిత్ర బంధం-1971 చి-పవిత్ర హృదయాలు-1971 చి-పసుపు కుంకుమ-1955 చి-పాండవ వనవాసం-1965 చి-పాండురంగ మహత్మ్యం-1957 చి-పాతాళ భైరవి-1951 చి-పిచ్చి పుల్లయ్య-1953 చి-పిడుగు రాముడు-1966 చి-పూజాఫలం-1964 చి-పెండ్లి పిలుపు-1961 చి-పెద్ద మనుషులు-1954 చి-పెళ్ళి కాని పిల్లలు-1961 చి-పెళ్ళి చేసి చూడు-1952 చి-పెళ్ళి సందడి-1959 చి-పెళ్ళినాటి ప్రమాణాలు-1958 చి-పేదరాశి పెద్దమ్మ కథ-1968 చి-పొట్టి ప్లీడరు-1966 చి-ప్రపంచం-1950 చి-ప్రమీలార్జునీయం-1965 చి-ప్రాయశ్చిత్తం-1962 చి-ప్రియురాలు-1952 చి-ప్రేమ నగర్-1971 చి-ప్రేమ-1952 చి-బంగారు గాజులు-1968 చి-బండ రాముడు-1959 చి-బందిపోటు-1963 చి-బడి పంతులు-1972 చి-బభ్రువాహన-1964 చి-బలే బావ-1957 చి-బాలనాగమ్మ-1959 చి-బాలభారతం-1972 చి-బాలరాజు కథ-1970 చి-బాలరాజు-1948 చి-బాలసన్యాసమ్మ కథ-1956 చి-బావమరదళ్ళు-1961 చి-బికారి రాముడు-1961 చి-బొబ్బిలి యుద్ధం-1964 చి-బ్రతుకుతెరువు-1953 చి-భక్త అంబరీష-1959 చి-భక్త జయదేవ-1961 చి-భక్త తుకారాం-1973 చి-భక్త రఘునాథ్-1960 చి-భక్త రామదాసు-1964 చి-భక్త శబరి-1960 చి-భట్టి విక్రమార్క-1960 చి-భలే అమ్మాయిలు-1957 చి-భాగ్యదేవత-1959 చి-భాగ్యరేఖ-1957 చి-భాగ్యవంతులు (డబ్బింగ్)-1962 చి-భామా విజయం-1967 చి-భీమాంజనేయ యుద్ధం-1966 చి-భీష్మ-1962 చి-భూకైలాస్-1958 చి-భూలోకంలో యమలోకం-1966 చి-మంచి మనసుకు మంచి రోజులు-1958 చి-మంచిరోజులు వచ్చాయి-1972 చి-మదన మంజరి-1961 చి-మనదేశం-1949 చి-మనుషులు-మమతలు-1965 చి-మరపురాని కథ-1967 చి-మర్మయోగి-1964 చి-మల్లీశ్వరి-1951 చి-మహాకవి కాళిదాదు-1960 చి-మహామంత్రి తిమ్మరుసు-1962 చి-మాయాబజార్-1957 చి-మూగ మనసులు-1964 చి-మోహినీ భస్మాసుర-1966 చి-యశొద కృష్ణ-1975 చి-యోగి వేమన-1947 చి-రంగుల రాట్నం-1967 చి-రక్త సిందూరం-1967 చి-రక్షరేఖ-1949 చి-రణభేరి-1968 చి-రత్నగిరి రహస్యం (డబ్బింగ్)-1957 చి-రహస్యం-1967 చి-రాజ మకుటం-1960 చి-రాజకోట రహస్యం-1971 చి-రాజు పేద-1954 చి-రాము-1968 చి-రుణానుబంధం-1960 చి-రేణుకాదేవి మహాత్మ్యం-1960 చి-రోజులు మారాయి-1955 చి-లక్ష్మమ్మ-1950 చి-లక్ష్మీ కటాక్షం-1970 చి-లవకుశ-1963 చి-వదినగారి గాజులు-1955 చి-వరుడు కావాలి-1957 చి-వాగ్దానం-1961 చి-వారసత్వం-1964 చి-వాల్మీకి-1963 చి-విచిత్ర కుటుంబం-1969 చి-విచిత్ర కుటుంబం-1969. పా-పి.సుశీల తో చి-విజయం మనదే-1970 చి-వినాయక చవితి-1957 చి-విమల-1960 చి-విష్ణుమాయ-1963 చి-వీర కంకణం-1957 చి-వీరఖడ్గము-1958 చి-వీరాంజనేయ-1968 చి-వెలుగు నీడలు-1961 చి-శకుంతల-1966 చి-శభాష్ రాజా-1961 చి-శభాష్ రాముడు-1959 చి-శాంతి నివాసం-1960 చి-శోభ-1958 చి-శ్రీ గౌరీ మహత్మ్యం-1956 చి-శ్రీ వల్లీ కల్యాణం (డ)-1962 చి-శ్రీ వేంకటేశ్వర వైభవం-1971 చి-శ్రీ సత్యనారాయణ మహత్యం-1964 చి-శ్రీ సింహాచలక్షేత్ర మహిమ-1965 చి-శ్రీకాకుళ ఆంధ్రమహావిష్ణువు కథ-1966 చి-శ్రీకృష్ణ కుచేల-1961 చి-శ్రీకృష్ణ తులాభారం-1966 చి-శ్రీకృష్ణ పాండవీయం-1966 చి-శ్రీకృష్ణ విజయం-1971 చి-శ్రీకృష్ణమాయ-1958 చి-శ్రీకృష్ణార్జున యుద్ధం-1963 చి-శ్రీరామభక్త హనుమాన్ (డబ్బింగ్)-1958 చి-శ్రీవేంకటేశ్వర మహత్మ్యం-1960 చి-శ్రీవేంకటేశ్వర వైభవం-1971 చి-షావుకారు-1950 చి-సంతానం-1955 చి-సంపూర్ణ రామాయణం-1972 చి-సంసారం-1950 చి-సతీ అనసూయ-1957 చి-సతీ సక్కుబాయి-1965 చి-సతీ సులోచన-1961 చి-సత్య హరిశ్చంద్ర-1965 చి-సప్తస్వరాలు-1969 చి-సరస్వతీ శపథం-1967 చి-సర్వర్ సుందరం-1966 చి-సారంగధర-1957 చి-సాహసవీరుడు-1956 (డబ్బింగ్) చి-సీతారామ కల్యాణం-1961 చి-సుమంగళి-1965 చి-స్వప్న సుందరి-1950 చి-స్వర్గసీమ-1945 చి-స్వర్ణ మంజరి-1962 చి-హరిశ్చంద్ర-1956

సహగాయనీ గాయకులు

గా-ఎ.పి.కోమల తో (3) గా-ఎం.వి.రాజమ్మ తో (1) గా-ఎల్.ఆర్.ఈశ్వరి తో (1) గా-ఎస్.జానకి తో (4) గా-గానసరస్వతి తో (1) గా-గోపాలరత్నం తో (1) గా-ఘంటసాల (72) గా-ఘంటసాల-బృందం (3) గా-జమునారాణి తో (2) గా-జి.వరలక్ష్మి తో (1) గా-జిక్కీ తో (4) గా-జిక్కీ-బాలసరస్వతి తో (1) గా-జిక్కీతో (5) గా-పలువురి తో (1) గా-పి.కన్నాంబ తో (1) గా-పి.బి.శ్రీనివాస్ తో (3) గా-పి.భానుమతి తో (9) గా-పి.లీల తో (18) గా-పి.లీలతో (2) గా-పి.సుశీల తో (46) గా-పి.సుశీల-బృందంతో (2) గా-పిఠాపురం తో (1) గా-బాలసరస్వతి తో (3) గా-బృందం తో (35) గా-బృందంతో (1) గా-బెంగుళూరు లత తో (1) గా-బెజవాడ రాజరత్నం తో (2) గా-భానుమతి-పిఠాపురం తో (1) గా-మాధవపెద్ది తో (2) గా-రాధాజయలక్ష్మి తో (2) గా-రేణుక తో (1) గా-లతా మంగేష్కర్ తో (1) గా-వి.జె.వర్మతో (1) గా-వి.సరళ తో (2) గా-శరావతి తో (1) గా-శోభారాణితో (2) గా-శ్రీదేవి తో (1) గా-సరోజిని తో (1) గా-సి.కృష్ణవేణి తో (2) గా-సుందరమ్మ తో (1)

మాస్టారి పాటల సంగీత దర్శకులు

సం-అద్దేపల్లి సం-అశ్వత్థామ సం-అశ్వద్ధామ సం-ఆదినారాయణ రావు సం-ఆర్.గోవర్ధనం సం-ఆర్.సుదర్శనం-ఆర్.గోవర్ధనం సం-ఎం.రంగారావు సం-ఎల్.మల్లేశ్వరరావు సం-ఎస్.పి.కోదండపాణి సం-ఓగిరాల సం-ఓగిరాల-అద్దేపల్లి సం-ఓగిరాల-టి.వి.రాజు సం-గాలి పెంచల సం-ఘంటసాల సం-జె.వి.రాఘవులు సం-జోసెఫ్-విజయాకృష్ణమూర్తి సం-టి.ఎం.ఇబ్రహీం సం-టి.చలపతిరావు సం-టి.జి.లింగప్ప సం-టి.వి.రాజు సం-నాగయ్య-తదితరులు సం-పామర్తి సం-పామర్తి-సుధీర్ ఫడ్కే సం-పి.శ్రీనివాస్ సం-పెండ్యాల సం-బాలాంత్రపు సం-బి.శంకర్ సం-మణి-పూర్ణానంద సం-మల్లేశ్వరరావు సం-మాస్టర్ వేణు సం-ముగ్గురు దర్శకులు సం-రాజన్‌-నాగేంద్ర సం-రాజు-లింగప్ప సం-రామనాథన్‌ సం-విజయా కృష్ణమూర్తి సం-విశ్వనాథన్‌-రామ్మూర్తి సం-వై.రంగారావు సం-సర్దార్ మల్లిక్ - పామర్తి సం-సాలూరు సం-సాలూరు-గోపాలం సం-సుదర్శనం-గోవర్ధనం సం-సుబ్బయ్యనాయుడు సం-సుబ్బరామన్‌ సం-సుబ్బురామన్ సం-సుసర్ల సం-హనుమంతరావు సం-MSV-రామ్మూర్తి-పామర్తి

మాస్టారి పాటల రచయితలు

ర-0 ర-అనిశెట్టి ర-అనిసెట్టి ర-ఆత్రేయ ర-ఆదినారాయణ రావు ర-ఆరుద్ర ర-ఉషశ్రీ ర-ఎ.వేణుగోపాల్ ర-కాళిదాసు ర-కాళ్ళకూరి ర-కొసరాజు ర-గబ్బిట ర-గోపాలరాయ శర్మ ర-ఘంటసాల ర-జంపన ర-జయదేవకవి ర-జాషువా ర-జి.కృష్ణమూర్తి ర-తాండ్ర ర-తాపీ ధర్మారావు ర-తిక్కన ర-తిరుపతివెంకటకవులు ర-తోలేటి ర-దాశరథి ర-దాశరధి ర-దీక్షితార్ ర-దేవులపల్లి ర-నార్ల చిరంజీవి ర-పరశురామ్‌ ర-పాలగుమ్మి పద్మరాజు ర-పింగళి ర-బమ్మెర పోతన ర-బమ్మెఱ పోతన ర-బాలాంత్రపు ర-బైరాగి ర-భాగవతం ర-భావనారాయణ ర-భుజంగరాయ శర్మ ర-మల్లాది ర-ముద్దుకృష్ణ ర-రాజశ్రీ ర-రామదాసు ర-రావులపర్తి ర-రావూరి ర-వారణాసి ర-విజికె చారి ర-వీటూరి ర-వేణు ర-వేములపల్లి ర-శ్రీశ్రీ ర-సదాశివ బ్రహ్మం ర-సముద్రాల జూ. ర-సముద్రాల సీ. ర-సి.నా.రె. ర-సినారె ర-సుంకర-వాసిరెడ్డి ర-సుబ్బారావు రచన-దాశరధి రచన-దేవులపల్లి రచన-పానుగంటి రచన-పింగళి రచన-బలిజేపల్లి