29, ఏప్రిల్ 2012, ఆదివారం

సంగీత కచేరీలో అదనపు చరణంతో సుశాస్త్రీయంగా మాస్టారు ఆలపించిన దినకరా శుభకరా

ఘంటసాల మాస్టారు అనేక సందర్భాలలో సంగీత కచేరీలు ఇచ్చారు. అయితే అందులో కొన్ని మాత్రమే లభ్యమవుతున్నాయి.  మాస్టారు ప్రతి కచేరిలోను తను  సంగీత దర్శకత్వం వహించిన  "వినాయక చవితి" చిత్రంలోని శ్లోకాలు, ముఖ్యంగా "దినకరా శుభకరా" పాటను విధిగా పాడేవారు. ఈ చిత్రానికి శ్రీ సముద్రాల రాఘవాచార్యులు గారు పాటలు, పద్యాలు వ్రాయడమే కాకుండా, దర్శకత్వం కూడ వహించారు. సాధారణంగా సినిమాలలో పాటలకు కొన్ని నిర్దిష్టతలు, పరిధులు వుంటాయి. చిత్రం నిడివిని బట్టి, పాటల సంఖ్యను బట్టి ఒక్కోసారి సంగీత దర్శకునికి తన ప్రతిభను పూర్తిగా ప్రదర్శించడానికి అవకాశం దొరకదు. అందువలన కొందరికి ఆయా సంగీత దర్శకులను కేవలం లలిత గీతాలను మాత్రమే పాడించగలరు, లేదా పాడగలరు అన్న అపోహ వుండే అవకాశముంది.  ఇక్కడ మాస్టారు కలకత్తాలో ఇచ్చిన సంగీత కచేరీలో స్వరసంగతులతో సుశాస్త్రీయంగా, ఇంతకుముందు సినిమాలో వినని అదనపు చరణంతో గానం చేసిన "దినకరా శుభకరా" పాటను పొందు పరుస్తున్నాము. అయితే ఈ క్రొత్త చరణం చిత్రం యొక్క ఒరిజినల్ సౌండ్ ట్రాక్ లో కూడా లేదు. బహుశ దీనిని ముందు కంపోజ్ చేసి,  పాట లేదా చిత్రం యొక్క నిడివిని  తగ్గించడానికి చిత్రంలో ఉపయోగించలేదేమో తెలియదు.  ఇది వింటే మాస్టారి సంగీతజ్ఞానం, సమర్ధతలు ఎంత లోతుగా వున్నాయో తెలుస్తుంది. మాస్టారు పాడిన తీరు, వాడిన గమకాలూ, వేసిన సంగతులు అపూర్వం. ఆ గానం వింటూంటే మనసు పరవశిస్తుంది, ఏదో తెలియని అమరలోకాలలో విహరిస్తున్నట్లు వుంటుంది. బహుశా ఇదేనేమో గంధర్వ గానం అంటే.

ప్రియమిత్రులు, సంగీతజ్ఞులు అయిన శ్రీ ఎం.ఆర్. చంద్రమౌళి గారు "ఘంటసాల-రాగశాల" అనే ఉప శీర్షికలో ఇక నుండి పాటల, పద్యాల రాగ లక్షణాలను వివరిస్తారు. శ్రీ మౌళి గారికి శత సహస్ర నమో వాకములు.

పంతువరాళి రాగం లో స్వరపరచిన ఈ పాట, ఘంటసాల గారి శాస్త్రీయ సంగీత నైపుణ్యతకు ఒక్క నిదర్శనమైతే, ఈ రాగంలో ఎన్నో వాగ్గేయకార్ల కృతులున్నప్పటికీ సముద్రాల రాఘవాచార్యులు వ్రాసిన ఈ గీతం అన్నిటికన్నా బహుళ ప్రజాదరణ పొంది, చిరస్మరణీయమై నిలిచిన అంశం మరొక ప్రత్యేకత.  పంతువరాళి, 51వ మేళకర్త రాగము. షడ్జమం (S), శుద్ధ రిషభం (R1), అంతర గాంధారం (G3), ప్రతిమధ్యమం (M2), పంచమం (P), శుద్ధ ధైవతం (D1), కాకలి నిషాదం (N3) అనే సప్త స్వరములు పలుకునది  సంపూర్ణ రాగము. సరళంగా చెప్పాలంటే, కర్ణాటక సంగీత శిక్షణకు నేర్పే మౌలికమైన 15వ మేళకర్త రాగమైన "మాయామాళవగౌళ" రాగంలో శుద్ధ మధ్యమం బదులు ప్రతి మధ్యమం ఉపయోగిస్తే అది పంతువరాళి అవుతుంది. పంతువరాళి రాగంలోని జీవస్వరాలు: గాంధార, ధైవత, మధ్యమ పంచమములు. చలనచిత్రంలోని ఈ పాటలో బ్రహ్మ,విష్ణు,పరమేశ్వరరూపా…అన్న చోట ఆలాపనలో, మాస్టారు, గాంధార-మధ్యమ స్వరాలకు జీవంపోసి భావవిస్తారం చేసిన విధానం, ఆయన శాస్త్రీయ గానవైదుష్యానికి తార్కాణం. ఘంటసాలగారు సంగీత దర్శకత్వం వహించిన, 1963 లో విడుదలైన చిత్రం "వాల్మీకి"లో, నారద పాత్రధారి కీ.శే. రఘురామయ్య (ఈలపాట) గారిచే ఈ రాగంలోనే పాడించిన “హరే నారాయణ” అన్న పాటలో “దినకరా” లోని కొన్ని ప్రత్యేక గమక ప్రయోగాల ఛాయలు కనిపిస్తాయి.
          పంతువరాళి రాగాన్నే కాశిరామక్రియ లేదా కామవర్ధిని అని కూడ పిలుస్తారు. కర్ణాటక సంగీతంలోని “నిన్నే నెర నమ్మినానురా”, “శివశివశివ యనరాదా”, “శంభోమహదేవ”, “అప్ప రామభక్తి యెంతో గొప్పరా”, “వాడేరా దైవము మనసా” మొదలగు కృతులు పంతువరాళి రాగంలోని ప్రసిద్ధమైన త్యాగరాజ స్వామి రచనలు. భక్తి పారవశ్యాన్ని ధ్వనించే ఈ రాగంలోని ఎన్నో కృతుల ప్రారంభిక స్వరం, పై షడ్జమం. "నిన్నే నెర నమ్మినానురా", "శివశివశివ యనరాదా", "శంభోమహదేవ" ఈ మూడు కృతుల ప్రారంభ స్వరము - నిషాద గమకంతో వినిపించే పై షఢ్జమం. మాస్టారు సైతం ఈ రాగ రహస్యాన్ని గమనించి, పల్లవిని పై స్థాయి షడ్జమంతో ఆరంభించి “నిదపా.. (దినకరా)” అంటూ స్వరపరచడం విశేషం. ఆ విధంగా నినిసా..(దినకరా..) అన్న ఆలాపనతో ప్రారంభమై, నిదపా..(దినకరా), మగమపా..(శుభకరా) గమగా..(దే..వా). రిగగమ..(దీ..నా)..గరిసా..( ధారా)..రిగగ మాపాద.. (తిమిర సంహార)..అని పాట సాగుతుంది. పైన ఉదహరించిన కీర్తనల పేర్లు మన నవతరం వినకున్నా, "దినకరా శుభకరా" గీత గానం అందరికీ కర్ణ రంజకమే.
          ఈ రాగం యుక్క ప్రయోగం ఘంటసాల పాటలలో కొన్నింటికే పరిమితమైనా, అనేకమైన పద్యాలు ఈ రాగవేషం ధరించి ఆయన కంఠశ్రీ భావనటనతో వెలువడ్డాయి. కరుణశ్రీ జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి గారి కమనీయ కావ్యఖండిక అయిన  "పుష్ప విలాపం"లోని “గాలిని గౌరవింతుము సుగంధము పూసి” అంటూ ప్రారంభమయ్యే ఉత్పలమాల గాని, "మహాకవి కాళిదాసు" చిత్రంలోని శ్యామలా దండక భాగం “కామలీలా ధనుః సన్నిభ భ్రూలతా” గాని, "పల్నాటి యుద్ధము" లోని “పుట్టింపగలవు నిప్పుకల కుప్పల మంట” అను బ్రహ్మనాయకుని నిర్వేద భావసూచకమైన సీస పద్యం కాని పంతువరాళికి వరమైన దర్పణాలు. అంతేకాక ప్రత్యేకించి, భగవద్గీత ఆరంభ ధ్యాన శ్లోకం “పార్థాయ ప్రతిబోధితాం” అను శార్దూలవిక్రీడిత వృత్తానికి ప్రథమ స్ధానాన్నిచ్చి పంతువరాళి రాగంలో స్వరపరడం, ఈ రాగంపట్ల మాస్టారికి గల మక్కువను సూచిస్తుంది.

 దినకరా శుభకరా వీడియో:  మూలం - రమేష్ పంచకర్ల



కలకత్తా కచేరీలో మాస్టారి పాట: మూలం - ఘంటసాల గాన చరిత


సాకీ: దినకరా…  దినకరా… హే! శుభకరా…

పల్లవి: దినకరా.. శుభకరా.. | దినకరా |


దినకరా శుభకరా దేవా


దీనాధారా తిమిర సంహార 


దినకరా శుభకరా దేవా


దీనాధారా తిమిర సంహార 


దినకరా.. శుభకరా..

చరణం: సకల భువన శుభ కారణ కిరణా..ఆ..ఆ.. | సకల భువన |


మౌనిరాజ పరి పూజిత చరణా.. | సకల భువన |


నీరజాత ముఖ శోభన కారణ  | నీరజాత ముఖ |


దినకరా.. శుభకరా.. దేవా


దీనాధారా తిమిర సంహార 


దినకరా శుభకరా

చరణం: పతిత పావనా మంగళ దాతా


పాప సంతాప లోక హితా | పతిత పావనా |


పతిత పావనా మంగళ దాతా (2) పాప సంతాప లోకహితా


……(వాద్యం)


పతిత పావనా మంగళ దాతా (2) పాప సంతాప లోకహితా | పతిత పావనా |


……(వాద్యం)


పపా… మపదా మపా గామపా.. 


మమదా మమనీ దా నిదపామ పతిత పావనా..


……(వాద్యం)


పపదా మమపా గగమా రిరిగా సా.రీ.గామ పతిత పావనా..


ససాస నిరిస నిసదా.. మదనిరిసదా


మదనిసా నిరిసని సదపమ పగమరిగ సారిగమ పతిత పావనా..


……(వాద్యం)


పాదప మదపమ గరిసని సరిగమ.. పతిత పావనా..


……(వాద్యం)


సాస సాస సని సగరిరి సనిసరి 


సనిరిసనిద   దనిససనిదపనిదప


మదపమగరిసని ససాసారిగమ పతిత పావనా..


……(వాద్యం)


పావనా..మంగళ దాతా పాపసంతాప లోకహితా


బ్రహ్మ, విష్ణు, పరమేశ్వర రూపా ఆ..ఆ..ఆ.. (4)


బ్రహ్మ, విష్ణు, పరమేశ్వర రూపా వివిధ వేద విజ్ఞాన నిధానా (2)


వినతలోక పరిపాలక భాస్కర (2)


దినకరా శుభకరా దేవా! దీనాధారా తిమిర సంహార


దినకరా.. హే! దినకరా.. ప్రభూ దినకరా శుభకరా


* * *
కృతజ్ఞతలు:  ఆడియో ఫైల్సు సమకూర్చిన ఘంటసాల గాన చరిత వెబ్ సైటుకు, సాంకేతిక వివరాలు అందించిన ఘంటసాల గళామృతము పాటల పాలవెల్లి బ్లాగుకు,  ఘంటసాల - రాగశాల వివరాలు తెలిపిన శ్రీ ఎం.ఆర్.చంద్రమౌళి (బెంగుళూరు) గారికి హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు.

విన్నపము

ఘంటసాల మాస్టారి పాటలు, పద్యాలు, శ్లోకాల సాహిత్యాన్ని సేకరించి అభిమానులందరికి అందించాలనే చిన్న తాపత్రయం ఈ 'ఘంటసాల" బ్లాగు ఉద్దేశం. ఏవైనా పొరపాట్లు దొర్లి వుంటే ఆయా పోస్టుల దిగువన గాని, లేదా ఇ-లేఖ ద్వారా గాని తెలియజేయగలరు. నా ఇ-లేఖ చిరునామా: suryvulimiri@gmail.com

మాస్టారు పాడిన నేరు చిత్రాలు

చి- అంతస్తులు -1965 చి-అందం కోసం పందెం-1971 చి-అగ్గి బరాటా-1966 చి-అత్తా ఒకింటి కోడలే-1958 చి-అనగాఅనగా ఒక రాజు (డబ్బింగ్)-1959 చి-అన్నపూర్ణ-1960 చి-అప్పుచేసి పప్పుకూడు-1959 చి-అమరశిల్పి జక్కన్న-1964 చి-అమాయకుడు-1968 చి-ఆడ పెత్తనం-1958 చి-ఆత్మగౌరవం-1966 చి-ఆనందనిలయం-1971 చి-ఆప్తమిత్రులు-1963 చి-ఆరాధన-1962 చి-ఆస్తిపరులు-1966 చి-ఆహుతి-1950 చి-ఇద్దరు పెళ్ళాలు-1954 చి-ఇద్దరు మిత్రులు-1961 చి-ఇద్దరు మిత్రులు-1962 చి-ఉమాసుందరి-1956 చి-ఉయ్యాల జంపాల-1965 చి-ఉషాపరిణయం-1961 చి-ఋష్యశృంగ-1961 చి-ఏకవీర-1969 చి-కనకదుర్గ పూజా మహిమ-1960 చి-కన్నకొడుకు-1973 చి-కన్యాశుల్కం-1955 చి-కలసివుంటే కలదుసుఖం-1961 చి-కాళహస్తి మహత్మ్యం-1954 చి-కీలుగుఱ్ఱం-1949 చి-కుంకుమ రేఖ-1960 చి-కులగౌరవం-1972 చి-కృష్ణ ప్రేమ-1961 చి-కృష్ణ లీలలు-1959 చి-కృష్ణప్రేమ-1961 చి-కోటీశ్వరుడు-1970 చి-గంగా గౌరీ సంవాదము-1958 చి-గాంధారి గర్వభంగం-1959 చి-గాలిమేడలు-1962 చి-గుండమ్మకథ-1962 చి-గుణసుందరి కథ-1949 చి-గులేబకావళి కథ-1962 చి-గృహప్రవేశము-1946 చి-గృహలక్ష్మి-1967 చి-చండీరాణి-1953 చి-చంద్రహారం-1954 చి-చంద్రహాస-1965 చి-చరణదాసి-1956 చి-చింతామణి-1956 చి-చిట్టి తమ్ముడు-1962 చి-చెంచు లక్ష్మి-1958 చి-జగదేకవీరుని కథ-1961 చి-జయం మనదే-1956 చి-జయభేరి-1959 చి-జయసింహ-1955 చి-జరిగిన కథ-1969 చి-జీవన తరంగాలు-1973 చి-జైజవాన్‌-1970 చి-టైగర్ రాముడు-1962 చి-టౌన్‌ బస్-1957 చి-డా.ఆనంద్-1966 చి-తలవంచని వీరుడు-1957 చి-తెనాలి రామకృష్ణ-1956 చి-తేనె మనసులు-1965 చి-తోడికోడళ్ళు-1957 చి-దశావతారములు-1962 చి-దీపావళి-1960 చి-దేవకన్య-1968 చి-దేవత-1965 చి-దేవదాసు-1953 చి-దేవాంతకుడు-1960 చి-దేశద్రోహులు-1964 చి-దొంగనోట్లు (డబ్బింగ్)-1964 చి-దొరికితే దొంగలు చి-ద్రోహి-1948 చి-ధర్మదాత-1970 చి-ధర్మాంగద-1949 చి-నమ్మినబంటు-1960 చి-నర్తనశాల-1963 చి-నలదమయంతి-1957 చి-నవగ్రహపూజా మహిమ-1964 చి-నిర్దోషి-1951 చి-నిర్దోషి-1967 చి-పరమానందయ్య శిష్యుల కథ-1966 చి-పరోపకారం-1953 చి-పల్నాటి యుద్ధం-1947 చి-పల్నాటి యుద్ధం-1966 చి-పల్లెటూరి పిల్ల-1950 చి-పల్లెటూరు-1952 చి-పవిత్ర బంధం-1971 చి-పవిత్ర హృదయాలు-1971 చి-పసుపు కుంకుమ-1955 చి-పాండవ వనవాసం-1965 చి-పాండురంగ మహత్మ్యం-1957 చి-పాతాళ భైరవి-1951 చి-పిచ్చి పుల్లయ్య-1953 చి-పిడుగు రాముడు-1966 చి-పూజాఫలం-1964 చి-పెండ్లి పిలుపు-1961 చి-పెద్ద మనుషులు-1954 చి-పెళ్ళి కాని పిల్లలు-1961 చి-పెళ్ళి చేసి చూడు-1952 చి-పెళ్ళి సందడి-1959 చి-పెళ్ళినాటి ప్రమాణాలు-1958 చి-పేదరాశి పెద్దమ్మ కథ-1968 చి-పొట్టి ప్లీడరు-1966 చి-ప్రపంచం-1950 చి-ప్రమీలార్జునీయం-1965 చి-ప్రాయశ్చిత్తం-1962 చి-ప్రియురాలు-1952 చి-ప్రేమ నగర్-1971 చి-ప్రేమ-1952 చి-బంగారు గాజులు-1968 చి-బండ రాముడు-1959 చి-బందిపోటు-1963 చి-బడి పంతులు-1972 చి-బభ్రువాహన-1964 చి-బలే బావ-1957 చి-బాలనాగమ్మ-1959 చి-బాలభారతం-1972 చి-బాలరాజు కథ-1970 చి-బాలరాజు-1948 చి-బాలసన్యాసమ్మ కథ-1956 చి-బావమరదళ్ళు-1961 చి-బికారి రాముడు-1961 చి-బొబ్బిలి యుద్ధం-1964 చి-బ్రతుకుతెరువు-1953 చి-భక్త అంబరీష-1959 చి-భక్త జయదేవ-1961 చి-భక్త తుకారాం-1973 చి-భక్త రఘునాథ్-1960 చి-భక్త రామదాసు-1964 చి-భక్త శబరి-1960 చి-భట్టి విక్రమార్క-1960 చి-భలే అమ్మాయిలు-1957 చి-భాగ్యదేవత-1959 చి-భాగ్యరేఖ-1957 చి-భాగ్యవంతులు (డబ్బింగ్)-1962 చి-భామా విజయం-1967 చి-భీమాంజనేయ యుద్ధం-1966 చి-భీష్మ-1962 చి-భూకైలాస్-1958 చి-భూలోకంలో యమలోకం-1966 చి-మంచి మనసుకు మంచి రోజులు-1958 చి-మంచిరోజులు వచ్చాయి-1972 చి-మదన మంజరి-1961 చి-మనదేశం-1949 చి-మనుషులు-మమతలు-1965 చి-మరపురాని కథ-1967 చి-మర్మయోగి-1964 చి-మల్లీశ్వరి-1951 చి-మహాకవి కాళిదాదు-1960 చి-మహామంత్రి తిమ్మరుసు-1962 చి-మాయాబజార్-1957 చి-మూగ మనసులు-1964 చి-మోహినీ భస్మాసుర-1966 చి-యశొద కృష్ణ-1975 చి-యోగి వేమన-1947 చి-రంగుల రాట్నం-1967 చి-రక్త సిందూరం-1967 చి-రక్షరేఖ-1949 చి-రణభేరి-1968 చి-రత్నగిరి రహస్యం (డబ్బింగ్)-1957 చి-రహస్యం-1967 చి-రాజ మకుటం-1960 చి-రాజకోట రహస్యం-1971 చి-రాజు పేద-1954 చి-రాము-1968 చి-రుణానుబంధం-1960 చి-రేణుకాదేవి మహాత్మ్యం-1960 చి-రోజులు మారాయి-1955 చి-లక్ష్మమ్మ-1950 చి-లక్ష్మీ కటాక్షం-1970 చి-లవకుశ-1963 చి-వదినగారి గాజులు-1955 చి-వరుడు కావాలి-1957 చి-వాగ్దానం-1961 చి-వారసత్వం-1964 చి-వాల్మీకి-1963 చి-విచిత్ర కుటుంబం-1969 చి-విచిత్ర కుటుంబం-1969. పా-పి.సుశీల తో చి-విజయం మనదే-1970 చి-వినాయక చవితి-1957 చి-విమల-1960 చి-విష్ణుమాయ-1963 చి-వీర కంకణం-1957 చి-వీరఖడ్గము-1958 చి-వీరాంజనేయ-1968 చి-వెలుగు నీడలు-1961 చి-శకుంతల-1966 చి-శభాష్ రాజా-1961 చి-శభాష్ రాముడు-1959 చి-శాంతి నివాసం-1960 చి-శోభ-1958 చి-శ్రీ గౌరీ మహత్మ్యం-1956 చి-శ్రీ వల్లీ కల్యాణం (డ)-1962 చి-శ్రీ వేంకటేశ్వర వైభవం-1971 చి-శ్రీ సత్యనారాయణ మహత్యం-1964 చి-శ్రీ సింహాచలక్షేత్ర మహిమ-1965 చి-శ్రీకాకుళ ఆంధ్రమహావిష్ణువు కథ-1966 చి-శ్రీకృష్ణ కుచేల-1961 చి-శ్రీకృష్ణ తులాభారం-1966 చి-శ్రీకృష్ణ పాండవీయం-1966 చి-శ్రీకృష్ణ విజయం-1971 చి-శ్రీకృష్ణమాయ-1958 చి-శ్రీకృష్ణార్జున యుద్ధం-1963 చి-శ్రీరామభక్త హనుమాన్ (డబ్బింగ్)-1958 చి-శ్రీవేంకటేశ్వర మహత్మ్యం-1960 చి-శ్రీవేంకటేశ్వర వైభవం-1971 చి-షావుకారు-1950 చి-సంతానం-1955 చి-సంపూర్ణ రామాయణం-1972 చి-సంసారం-1950 చి-సతీ అనసూయ-1957 చి-సతీ సక్కుబాయి-1965 చి-సతీ సులోచన-1961 చి-సత్య హరిశ్చంద్ర-1965 చి-సప్తస్వరాలు-1969 చి-సరస్వతీ శపథం-1967 చి-సర్వర్ సుందరం-1966 చి-సారంగధర-1957 చి-సాహసవీరుడు-1956 (డబ్బింగ్) చి-సీతారామ కల్యాణం-1961 చి-సుమంగళి-1965 చి-స్వప్న సుందరి-1950 చి-స్వర్గసీమ-1945 చి-స్వర్ణ మంజరి-1962 చి-హరిశ్చంద్ర-1956

సహగాయనీ గాయకులు

గా-ఎ.పి.కోమల తో (3) గా-ఎం.వి.రాజమ్మ తో (1) గా-ఎల్.ఆర్.ఈశ్వరి తో (1) గా-ఎస్.జానకి తో (4) గా-గానసరస్వతి తో (1) గా-గోపాలరత్నం తో (1) గా-ఘంటసాల (72) గా-ఘంటసాల-బృందం (3) గా-జమునారాణి తో (2) గా-జి.వరలక్ష్మి తో (1) గా-జిక్కీ తో (4) గా-జిక్కీ-బాలసరస్వతి తో (1) గా-జిక్కీతో (5) గా-పలువురి తో (1) గా-పి.కన్నాంబ తో (1) గా-పి.బి.శ్రీనివాస్ తో (3) గా-పి.భానుమతి తో (9) గా-పి.లీల తో (18) గా-పి.లీలతో (2) గా-పి.సుశీల తో (46) గా-పి.సుశీల-బృందంతో (2) గా-పిఠాపురం తో (1) గా-బాలసరస్వతి తో (3) గా-బృందం తో (35) గా-బృందంతో (1) గా-బెంగుళూరు లత తో (1) గా-బెజవాడ రాజరత్నం తో (2) గా-భానుమతి-పిఠాపురం తో (1) గా-మాధవపెద్ది తో (2) గా-రాధాజయలక్ష్మి తో (2) గా-రేణుక తో (1) గా-లతా మంగేష్కర్ తో (1) గా-వి.జె.వర్మతో (1) గా-వి.సరళ తో (2) గా-శరావతి తో (1) గా-శోభారాణితో (2) గా-శ్రీదేవి తో (1) గా-సరోజిని తో (1) గా-సి.కృష్ణవేణి తో (2) గా-సుందరమ్మ తో (1)

మాస్టారి పాటల సంగీత దర్శకులు

సం-అద్దేపల్లి సం-అశ్వత్థామ సం-అశ్వద్ధామ సం-ఆదినారాయణ రావు సం-ఆర్.గోవర్ధనం సం-ఆర్.సుదర్శనం-ఆర్.గోవర్ధనం సం-ఎం.రంగారావు సం-ఎల్.మల్లేశ్వరరావు సం-ఎస్.పి.కోదండపాణి సం-ఓగిరాల సం-ఓగిరాల-అద్దేపల్లి సం-ఓగిరాల-టి.వి.రాజు సం-గాలి పెంచల సం-ఘంటసాల సం-జె.వి.రాఘవులు సం-జోసెఫ్-విజయాకృష్ణమూర్తి సం-టి.ఎం.ఇబ్రహీం సం-టి.చలపతిరావు సం-టి.జి.లింగప్ప సం-టి.వి.రాజు సం-నాగయ్య-తదితరులు సం-పామర్తి సం-పామర్తి-సుధీర్ ఫడ్కే సం-పి.శ్రీనివాస్ సం-పెండ్యాల సం-బాలాంత్రపు సం-బి.శంకర్ సం-మణి-పూర్ణానంద సం-మల్లేశ్వరరావు సం-మాస్టర్ వేణు సం-ముగ్గురు దర్శకులు సం-రాజన్‌-నాగేంద్ర సం-రాజు-లింగప్ప సం-రామనాథన్‌ సం-విజయా కృష్ణమూర్తి సం-విశ్వనాథన్‌-రామ్మూర్తి సం-వై.రంగారావు సం-సర్దార్ మల్లిక్ - పామర్తి సం-సాలూరు సం-సాలూరు-గోపాలం సం-సుదర్శనం-గోవర్ధనం సం-సుబ్బయ్యనాయుడు సం-సుబ్బరామన్‌ సం-సుబ్బురామన్ సం-సుసర్ల సం-హనుమంతరావు సం-MSV-రామ్మూర్తి-పామర్తి

మాస్టారి పాటల రచయితలు

ర-0 ర-అనిశెట్టి ర-అనిసెట్టి ర-ఆత్రేయ ర-ఆదినారాయణ రావు ర-ఆరుద్ర ర-ఉషశ్రీ ర-ఎ.వేణుగోపాల్ ర-కాళిదాసు ర-కాళ్ళకూరి ర-కొసరాజు ర-గబ్బిట ర-గోపాలరాయ శర్మ ర-ఘంటసాల ర-జంపన ర-జయదేవకవి ర-జాషువా ర-జి.కృష్ణమూర్తి ర-తాండ్ర ర-తాపీ ధర్మారావు ర-తిక్కన ర-తిరుపతివెంకటకవులు ర-తోలేటి ర-దాశరథి ర-దాశరధి ర-దీక్షితార్ ర-దేవులపల్లి ర-నార్ల చిరంజీవి ర-పరశురామ్‌ ర-పాలగుమ్మి పద్మరాజు ర-పింగళి ర-బమ్మెర పోతన ర-బమ్మెఱ పోతన ర-బాలాంత్రపు ర-బైరాగి ర-భాగవతం ర-భావనారాయణ ర-భుజంగరాయ శర్మ ర-మల్లాది ర-ముద్దుకృష్ణ ర-రాజశ్రీ ర-రామదాసు ర-రావులపర్తి ర-రావూరి ర-వారణాసి ర-విజికె చారి ర-వీటూరి ర-వేణు ర-వేములపల్లి ర-శ్రీశ్రీ ర-సదాశివ బ్రహ్మం ర-సముద్రాల జూ. ర-సముద్రాల సీ. ర-సి.నా.రె. ర-సినారె ర-సుంకర-వాసిరెడ్డి ర-సుబ్బారావు రచన-దాశరధి రచన-దేవులపల్లి రచన-పానుగంటి రచన-పింగళి రచన-బలిజేపల్లి