కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
1958 సంవత్సరంలో విడుదలైన పొన్నలూరి బ్రదర్స్ సంస్థ నిర్మించిన శోభ చిత్రం నుండి ఘంటసాల పాడిన "ఘనుడా భూసురుడేగెనో" అనే ఈ పద్యాలు రచన బమ్మెఱ పోతన, స్వరపరచినది ఎ.ఎం.రాజా. ఈ చిత్రంలో తారాగణం ఎన్.టి.రామారావు, అంజలీదేవి, రాజసులోచన, ముక్కామల, రమణారెడ్డి, రేలంగి. ఈ చిత్రానికి నిర్మాత తెలియదు మరియు దర్శకుడు కె.కామేశ్వర రావు. దీనిని రేలంగి పై చిత్రీకరించారు. ఈ చిత్రం 01.05.1958 న విడుదలైంది.
ఈ పద్యం బమ్మెఱ పోతన విరచిత భాగవతంలోని రుక్మిణీ కల్యాణం ఘట్టం నుండి తీసుకోబడిన పద్యం ఇది. దీనికి చక్కని వివరణ "ఈమాట" వెబ్ జైన్ లో శ్రీ చీమలమర్రి బృందావనరావు గారు వ్రాసిన వివరణ ఏమంటే - "ఒక యువకుని ప్రేమించి, తన ప్రేమ సాఫల్యం పొందగల అవకాశాలుగాని, తన వారినుంచి తగిన సానుకూలతగానీ లేకపోవడంతో స్వయంగా తన ప్రయత్నాలు ప్రారంభించి, ఆ యత్నాలు ఫలిస్తాయో లేదో అనే సందేహమూ, ఆతురతా, ఏమవుతుందో అనే భయమూ - వీటితో డోలాయమానమౌతున్న కన్నెమనసు ఈ పద్యంలో ఎంతో సహజంగా కనిపిస్తుంది".
ఘనుడా భూసురుడేగెనో నడుమ మార్గశ్రాంతుడై చిక్కెనో
విని కృష్ణుండది తప్పుగా తలచెనో విచ్చేసెనో ఈశ్వరుం
డనుకూలింప తలంచునో తలపడో ఆర్యామహాదేవియున్
నను రక్షింప ఎరుంగునో ఎరుగదో నా భాగ్యమెట్లున్నదో
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
ఇది భర్తృహరి రచించిన నీతిశతకము లోని మొదటి శ్లోకం.
దిక్కాలాద్యనవచ్ఛిన్నానంత చిన్మాత్ర మూర్తయే|
స్వానుభూత్యేకమానాయ నమ: శాంతాయ తేజసే||
పదవిచ్ఛేదన:
దిక్-కాలాది-అనవచ్ఛిన్న-అనంత చిన్మాత్ర మూర్తయే|
స్వానుభూతి-ఏక-మానాయ నమ: శాంతాయ తేజసే||
ప్రతిపదార్థం:
దిక్ - దిక్కులు; కాల - కాలము; ఆది - మొదలైన; అనవచ్ఛిన్న - బంధింపబడని ; అనంత - అంతములేని; చిన్మాత్ర - స్వచ్ఛమైన మేధస్సు; మూర్తయే - ప్రతిరూపమైన; స్వ - స్వీయ; అనుభూతి - అనుభవము లేదా భావన; ఏక - ఏకమైన లేదా ఒక్కటే; మానాయ - చిత్తోన్నతి; నమ: - నమస్సులు; శాంతాయ - శాంత స్వరూపుడైన; తేజసే - ప్రకాశవంతమైన.
తాత్పర్యం (మాస్టారు ఆలపించింది):
దేశ (దిశా*) కాల పరిమితిలేక, జ్ఞానస్వరూపమై, అనుభవముచేతనే ఎరుంగదగినదై, శాంతమైన జ్యోతిస్వరూపమగు పరబ్రహ్మకు నమస్కారము.
*దేశ అని కాక దిశా (దిక్కు) అని వుండాలని నా అభిప్రాయము.
ఈ తాత్పర్యం నా మాటల్లో:
దిక్కులు మరియు కాలం అనే పరిమితులకు అతీతుడైన, స్వచ్ఛమైన మేధస్సుకు ప్రతిరూపమై, కేవలం ఆత్మ ప్రయత్నం మరియు అనుభవం ద్వారానే అర్థం చేసుకోదగిన, ప్రకాశవంతమైన మరియు శాంత స్వరూపుడైన ఆ దేవునికి నమస్కారాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
పింగళి ప్రతిభ ఈ పాట సాహిత్యంలో ప్రతిబింబిస్తుంది. తోబుట్టువులను వర్ణిస్తూ వారి వయసుల వరుసక్రమంలో శశిరేఖ తల్లిదండ్రులైన రేవతీ బలరాములను, తరువాత పినతల్లిదండ్రులైన రుక్మిణీ శ్రీకృష్ణులను, తరువాత మేనత్త సుభద్రాదేవిని వర్ణిసారు. విశేషంగా ప్రధాన పాత్రల పరిచయంతో పాటు వారి స్వభావాలు, ప్రవృత్తులు – అడుగకనే వరములిచ్చు బలరామదేవులు, సకల సౌభాగ్యవతి రేవతీదేవి, అఖిల మహిమలు గల కృష్ణపరమాత్ములు, శ్రీ కళలు విలసిల్లు రుక్మిణీదేవి (మరి లక్ష్మీదేవి అంశ కదా), ఘనవీరమాతయగు సుభద్రాదేవి వంటి వర్ణనలు సాహిత్యపరంగా వెల్లడించి రచయిత చిత్రానికి అద్భుతమైన నాందీ ప్రస్తావన చేసారు.
పింగళి వారు నిఘంటువులో లేని కొత్త తెలుగు పదాలను పాటలలో, సంభాషణలలో చమత్కారంగా, నిరాఘాటంగా సృష్టిస్తారు. దీనికి ముందు వచ్చిన పాతాళ భైరవిలో ‘చేయరా’ ను ‘శాయరా’ (ధైర్యం శాయరా) అన్నారు. అలాగే ఈ పాటలో ‘చేయగను’ అన్న అర్థంలో ‘శాయగను’ అన్నారు. పొంగిపోవడాన్ని ‘మురియా’ అన్నారు. అంటే మురిసిపోయాడు అని. ఈ పదప్రయోగాలు సన్నివేశానికి అనుగుణంగా, సందర్భోచితంగా ప్రేక్షకశ్రోతలకు వినోదాన్ని, ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి. ఘంటసాల మాస్టారు ఈ పాటను దేశ్, తిలక్ కామోద్ రాగాల ఆధారంగా బాణీ కట్టగా ఎం.ఎల్.వసంతకుమారి, బృందం గానం చేశారు.
చిత్రంలోని ముఖ్యపాత్రలన్నీ ఈ పాటలో పరిచయం అయిపోతాయి. అది దర్శకుని (కె.వి. రెడ్డి గారు) ప్రతిభ. ఈ సన్నివేశం లో మనకు కనిపించేవారు గుమ్మడి (బలరాముడు), ఛాయాదేవి (రేవతీదేవి), ఎన్.టి.ఆర్. (శ్రీకృష్ణుడు), సంధ్య (రుక్మిణీదేవి), ఋష్యేంద్రమణి (సుభద్ర), బేబి సరస్వతి (చిన్నారి శశిరేఖ), మాస్టర్ ఆనంద్ (చిన్నారి అభిమన్యుడు) మొదలగువారే కాక ఉపపాత్రధారులు కూడ కనిపిస్తారు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు. ఈ వ్యాసంపై తమ చక్కని విమర్శలనందించిన డా.కె.వి. రావు గారికి ధన్యవాదములు.
| చిత్రం: | రంగుల రాట్నం (1967) | |
| రచన: | దాశరధి | |
| సంగీతం: | ఎస్. రాజేశ్వరరావు, బి.గోపాలం | |
| గానం: | ఘంటసాల, ఎస్.జానకి (తొలి సినీ గీతం) |
| ప: | ఘం: | నడిరేయి ఏ జాములో స్వామి నిను చేర దిగివచ్చునో |
| ఇ: | తిరుమల శిఖరాలు దిగివచ్చునో | |
| నడిరేయి ఏ జాములో స్వామి నిను చేర దిగివచ్చునో | ||
| చ: | ఘం: | మముగన్న మాయమ్మ అలివేలుమంగమ్మ |
| జా: | మముగన్న మాయమ్మ అలివేలుమంగమ్మ | |
| ఘం: | పతదేవు ఒడిలోన మురిసేటివేళ | |
| జా: | స్వామి చిరునవ్వు వెన్నెలలు కురిసేటివేళ | |
| ఘం: | విభునికి మామాట వినిపించవమ్మా | |
| జా: | ప్రభువుకు మామనవి వినిపించవమ్మా | |
| చ: | ఘం: | ఏడెడు శిఖరాల ననడువలేను |
| ఏపాటి కానుకలందించలేను | ||
| వెంకన్న పాదాలు దర్శించలేను | ||
| నేను వివరించి నా బాధ వినిపించలేను | ||
| జా: | అమ్మా..ఆ..ఆ... మముగన్న మాయమ్మ అలివేలుమంగా | |
| ఆ..ఆ..ఆ..ఆ.. | ||
| ఘం: | మముగన్న మాయమ్మ అలివేలుమంగా | |
| జా: | విభునికి మా మాట వినిపించవమ్మా | |
| ఘం: | ప్రభువుకు మా మనవి వినిపించవమ్మా | |
| చ: | ఘం: | కలవారినేగాని కరుణించలేడా |
| జా: | నిరుపేద మొరలేవి వినిపించుకోడా | |
| ఇ: | కన్నీటి బ్రతుకుల కనలేనివాడు | |
| స్వామి కరుణామయుండన్నా బిరుదేలనమ్మా | ||
| ఘం: | అడగవె మా తల్లి అనురాగవల్లి | |
| జా: | అడగవె మాయమ్మ అలివేలుమంగా | |
| ఇ: | నడిరేయి ఏ జాములో స్వామి నిను చేర దిగివచ్చునో | |
| తిరుమల శిఖరాలు దిగివచ్చునో |
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
కృతజ్ఞతలు: ఘంటసాల మాస్టారు పాడిన పాటల, పద్యాల, శ్లోకాల, వెరసి సమగ్ర రచనల సాహిత్యాన్ని అకుంఠిత దీక్షతో సేకరించి, "శతాబ్ది గాయకుడు ఘంటసాల" అను పుస్తకంలో ప్రచురించి, మాస్టారి అభిమానుల కోసం నా బ్లాగులో ఉపయోగించడానికి అనుమతించిన శ్రీయుతులు చల్లా సుబ్బారాయుడు గారికి శతకోటి ధన్యవాదాలు.
