25, జులై 2017, మంగళవారం

శ్రీశ్రీ తొలి తెలుగు చిత్ర గీతం 'జనన మరణ లీల' - 'ఆహుతి' అనువాద చిత్రం నుండి ఘంటసాల, రావు బాలసరస్వతి గళాలలో


శ్రీశ్రీ అనువాద సినీగీతాలు గురించి డా. పైడిపాల గారు ఆంధ్రభూమి వ్యాసంలో విధంగా వ్రాసారు.  "అభ్యుదయ కవిగా మహాప్రస్థాన కర్తగా లబ్ధప్రతిష్ఠులైన తర్వాతే శ్రీశ్రీ సినీరంగ ప్రవేశం చేసినట్టు చాలామందికి తెలుసు. కాని శ్రీశ్రీ సినీగేయ ప్రస్థానం అనువాద చిత్రంతో ఆరంభమయిందని, అనువాద చిత్ర రచనకు తెలుగులో శ్రీశ్రీయే ఆద్యులని తెలిసిన వాళ్లు తక్కువ. మాటకొస్తే శ్రీశ్రీ సినిమా పాటలున్న మొత్తం చిత్రాల్లో (255) నేరుగా తెలుగులో తీసిన చిత్రాల్లోని పాటల (450) కంటే అనువాద చిత్రాల్లోని పాటల సంఖ్యే (500) ఎక్కువతనకు సినిమా సరదా పన్నెండేళ్ల వయసులోనే వున్నట్టు శ్రీశ్రీఅనంతంఆత్మకథలో రాసుకొన్నారు. మహాప్రస్థాన గేయం మార్పులతోకాలచక్రం’ (1940) అనే చిత్రంలో రావడంతో శ్రీశ్రీ సినీ రంగంలో వేలు పెట్టినట్టయింది. అయితే శ్రీశ్రీ కవితను తన మొదటి సినిమా పాటగా పరిగణించలేదు. కవితను సినిమాలో వినియోగించుకోవడమే తప్ప నిర్మాతతో ముందుగా మాట్లాడుకొన్న స్వల్ప పారితోషికం కూడా వారు చెల్లించలేదట! 1946లో ఆర్.యస్.జునార్కర్ నిర్మించిననీరా ఔర్ నందాఅనే హిందీ చిత్రాన్ని 1950లో నవీనా ఫిలిమ్స్ వారు జగన్నాథ్ పర్యవేక్షణలోఆహుతిపేరుతో అనువదించడంతో తెలుగులో అనువాద చిత్ర నిర్మాణశకం ఆరంభమయింది. ఆహుతి చిత్రానికి మాటలు పాటలు రాసే అవకాశం శ్రీశ్రీకి లభించింది. అలా సినీ రచయితగా తన పేరు తెరకెక్కించిన తొలి చిత్రం ఆహుతియేనని, అదే తన సినీ రచనకు పునాది వేసిందని శ్రీశ్రీయే స్వయంగా రాశారు." తను వ్రాసిన "ప్రేమయే జనన మరణ లీలా/ మృత్యుపాశమే అమరబంధమా/ యువ ప్రాణుల మ్రోలా...అనే పాట గురించి శ్రీశ్రీ యిలా గుర్తు చేసుకున్నారు - "సినిమాకు నేను రాసిన పాటలన్నింటిలోనూ యిది మొట్టమొదటిది. ట్యూన్కి మాత్రమే కాక పెదవుల కదలికకు కూడా సరిపోయే విధంగానీరా ఔర్ నందాఅనే హిందీ చిత్రానికి రాసిన డబ్బింగ్ పాట యిది... ఆహుతిలోని పాటలన్నీ బాగున్నాయంటే అందుకు సాలూరు రాజేశ్వరరావు సంగీతం గొప్పగా తోడ్పడిందని చెప్పక తప్పదు. హిందీ ఒరిజనల్లోని ట్యూన్లంటినీ అతడు పూర్తిగా మార్చి తన సొంతముద్ర వేశాడు. సినిమాకు పాటలు రాయడం చాలా మంది అజ్ఞానులనుకునేటంత సులభం కాదు. ఇక డబ్బింగ్కు రాయడమనేది మరీ కష్టంతో కూడుకున్న పని. ఉదాహరణకుప్రేమయేఅన్న పాటనే తీసుకుందాం. హిందీలో దీని పల్లవిప్రేమ్ హై జనమ్ మరణ్ - కా ఖేల్’. ఇందులోని ఆఖరికాఖేల్చాలా ఇబ్బంది పెట్టింది. ‘ప్రేమయే జనన మరణ హేలఅని రాశాను. కానిలీలమాట మొదట్లో స్ఫురించలేదు. రాత్రి కలత నిద్రలో రాజేశ్వరరావు ట్యూను మననం చేసుకొంటూవుంటే ప్రేమయే జనన మరణలీలఅనే పల్లవి దొరికింది. మర్నాడు పాటంతా పూర్తి చేశాను."  పాటను అమర గాయకుడు ఘంటసాల మరియు లలిత సంగీత సామ్రాజ్ఞి రావు బాలసరస్వతి గానం చేసారు. ఈ చిత్రానికి సంగీత సారధి ర'సాలూరు రాజేశ్వర రావు.




చిత్రం: ఆహుతి (1950)

సంగీతం: సాలూరు రాజేశ్వర రావు

గానం: ఘంటసాల, రావు బాలసరస్వతి

రచన: శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు (శ్రీశ్రీ)

పల్లవి: ఘంటసాల: జనన మరణలీల, ప్రేమయే


జనన మరణ లీల


మృత్యుపాశమే అమర బంధమౌ -2


యువప్రాణుల మ్రోలా..ఆ..ఆ..-2


ప్రేమయే జనన మరణ లీల -2



చరణం: ఘంటసాల: తనుసామ్రాజ్యము స్మృతియే కాదా


తనుసామ్రాజ్యము స్మృతియే కాదా


నిలచు దృఢముగా మానసగాధ -2

ఇద్దరు: మృత్యుపాశమే

బాలసరస్వతి: అమర బంధమౌ


మృత్యుపాశమే అమర బంధమౌ


యువప్రాణుల మ్రోలా


ప్రేమయే జనన మరణ లీల -2


లీలా..
కృతజ్ఞతలు: ఈ వ్యాసంలోని ఉపోద్ఘాతం శ్రీ డా. పైడిపాల గారు ఆంధ్రభూమి లో 03-06-2014 న ప్రచురించిన శ్రీశ్రీ అనువాద సినీగీతాలు వ్యాసం నుండి యధాతథంగా గ్రహించడమైనది.అదనపు వివరాలు ఘంటసాల గళామృతము - పాటలపాలవెల్లి బ్లాగులో పొందుపరచిన శ్రీ కొల్లూరు సుబ్బారావు గారికి మరియు Wikipedia వారికి, శ్రవ్యఖండికను ఘంటసాల గానచరిత లో పొందుపరచిన శ్రీ నూకల ప్రభాకర్ గారికి హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు.
Thanks to GVS Sastry garu for the audio clip loaded to You Tube.

1 వ్యాఖ్య:

  1. Really happy to note this information pertaining to Sree Sree garu. The song is very good.
    Thanks Sury garu for providing full details..To circulate more, if you permit can I post in my blog, giving your reference.

    ప్రత్యుత్తరంతొలగించు

విన్నపము

ఘంటసాల మాస్టారి పాటలు, పద్యాలు, శ్లోకాల సాహిత్యాన్ని సేకరించి అభిమానులందరికి అందించాలనే చిన్న తాపత్రయం ఈ 'ఘంటసాల" బ్లాగు ఉద్దేశం. ఏవైనా పొరపాట్లు దొర్లి వుంటే ఆయా పోస్టుల దిగువన గాని, లేదా ఇ-లేఖ ద్వారా గాని తెలియజేయగలరు. నా ఇ-లేఖ చిరునామా: suryvulimiri@gmail.com

మాస్టారు పాడిన చిత్రాలు

చి-అగ్గి బరాటా-1966 చి-అత్తా ఒకింటి కోడలే-1958 చి-అనగాఅనగా ఒక రాజు (డబ్బింగ్) చి-అన్నపూర్ణ-1960 చి-అప్పుచేసి పప్పుకూడు-1959 చి-అమరశిల్పి జక్కన్న-1964 చి-అమాయకుడు-1968 చి-ఆడ పెత్తనం-1958 చి-ఆత్మగౌరవం-1966 చి-ఆనందనిలయం-1971 చి-ఆరాధన-1962 చి-ఆహుతి-1950 చి-ఇద్దరు మిత్రులు- చి-ఉమాసుందరి-1956 చి-ఉయ్యాల జంపాల-1965 చి-ఏకవీర-1969 చి-కనకదుర్గ పూజా మహిమ-1960 చి-కలసివుంటే కలదు సుఖం చి-కాళహస్తి మహత్మ్యం-1954 చి-కీలుగుఱ్ఱం-1949 చి-కుంకుమ రేఖ-1960 చి-కులగౌరవం-1972 చి-కృష్ణ లీలలు-1959 చి-గంగా గౌరీ సంవాదము-1958 చి-గాంధారి గర్వభంగం-1959 చి-గాలిమేడలు-1962 చి-గుణసుందరి కథ-1949 చి-గులేబకావళి కథ-1962 చి-గృహప్రవేశము-1946 చి-గృహలక్ష్మి-1967 చి-చంద్రహారం-1954 చి-చంద్రహాస-1965 చి-చరణదాసి-1956 చి-చింతామణి-1956 చి-చెంచు లక్ష్మి-1958 చి-జగదేకవీరుని కథ-1961 చి-జయభేరి-1959 చి-జయసింహ-1955 చి-జరిగిన కథ-1969 చి-జీవన తరంగాలు-1973 చి-టౌన్‌ బస్-1957 చి-డా.ఆనంద్-1966 చి-తెనాలి రామకృష్ణ-1956 చి-తేనె మనసులు-1965 చి-తోడికోడళ్ళు-1977 చి-దీపావళి-1960 చి-దేవకన్య-1968 చి-దేవత-1965 చి-దేవాంతకుడు-1960 చి-దేశద్రోహులు-1964 చి-దొంగనోట్లు (డబ్బింగ్)-1964 చి-ద్రోహి-1948 చి-ధర్మదాత-1970 చి-ధర్మాంగద-1949 చి-నర్తనశాల (1963) చి-నర్తనశాల-1963 చి-నవగ్రహపూజా మహిమ-1964 చి-నిర్దోషి-1951 చి-నిర్దోషి-1967 చి-పరమానందయ్య శిష్యుల కథ-1966 చి-పరోపకారం-1953 చి-పల్నాటి యుద్ధం-1947 చి-పల్లెటూరి పిల్ల-1950 చి-పల్లెటూరు-1952 చి-పవిత్ర బంధం-1971 చి-పసుపు కుంకుమ-1955 చి-పాండవ వనవాసం-1965 చి-పాండురంగ మహత్మ్యం-1957 చి-పాతాళ భైరవి-1951 చి-పిచ్చి పుల్లయ్య-1953 చి-పిడుగు రాముడు-1966 చి-పూజాఫలం-1964 చి-పెద్ద మనుషులు-1954 చి-పెళ్ళి కాని పిల్లలు-1961 చి-పెళ్ళి చేసి చూడు-1952 చి-పెళ్ళి సందడి-1959 చి-పెళ్ళినాటి ప్రమాణాలు-1958 చి-పేదరాశి పెద్దమ్మ కథ-1968 చి-పొట్టి ప్లీడరు-1966 చి-ప్రపంచం-1950 చి-ప్రమీలార్జునీయం-1965 చి-ప్రియురాలు-1952 చి-ప్రేమ నగర్-1971 చి-ప్రేమ-1952 చి-బండ రాముడు-1959 చి-బందిపోటు-1963 చి-బడి పంతులు-1972 చి-బలే బావ-1957 చి-బాలరాజు-1948 చి-బాలసన్యాసమ్మ కథ-1956 చి-బొబ్బిలి యుద్ధం-1964 చి-బ్రతుకుతెరువు-1953 చి-భక్త అంబరీష-1959 చి-భక్త తుకారాం-1973 చి-భక్త రఘునాథ్-1960 చి-భక్త రామదాసు-1964 చి-భట్టి విక్రమార్క-1960 చి-భాగ్యరేఖ-1957 చి-భీమాంజనేయ యుద్ధం-1966 చి-భీష్మ-1962 చి-భూకైలాస్-1958 చి-మంచి మనసుకు మంచి రోజులు-1958 చి-మంచిరోజులు వచ్చాయి-1972 చి-మదన మంజరి-1961 చి-మనదేశం-1949 చి-మల్లీశ్వరి-1951 చి-మహాకవి కాళిదాదు-1960 చి-మహామంత్రి తిమ్మరుసు-1962 చి-మాయాబజార్-1957 చి-మూగ మనసులు-1964 చి-రంగుల రాట్నం-1967 చి-రక్షరేఖ (1949) చి-రణభేరి-1968 చి-రత్నగిరి రహస్యం-1957 (డబ్బింగ్) చి-రహస్యం-1967 చి-రాజ మకుటం-1960 చి-రాజు పేద-1954 చి-రాము-1968 చి-రుణానుబంధం-1960 చి-లక్ష్మమ్మ-1950 చి-లక్ష్మీ కటాక్షం-1970 చి-లవకుశ-1963 చి-వదినగారి గాజులు-1955 చి-వరుడు కావాలి-1957 చి-వాగ్దానం-1961 చి-వారసత్వం-1964 చి-వాల్మీకి-1963 చి-విచిత్ర కుటుంబం-1969. పా-పి.సుశీల తో చి-విజయం మనదే-1970 చి-వినాయక చవితి-1957 చి-విమల-1960 చి-విష్ణుమాయ-1963 చి-వీరాంజనేయ-1968 చి-వెలుగు నీడలు-1961 చి-శభాష్ రాముడు-1999 చి-శ్రీ గౌరీ మహత్మ్యం-1956 చి-శ్రీ వేంకటేశ్వర వైభవం-1971 చి-శ్రీ సత్యనారాయణ మహత్యం-1964 చి-శ్రీ సింహాచలక్షేత్ర మహిమ-1965 చి-శ్రీకృష్ణ కుచేల-1961 చి-శ్రీకృష్ణ పాండవీయం-1966 చి-శ్రీకృష్ణమాయ-1958 చి-శ్రీకృష్ణార్జున యుద్ధం-1963 చి-శ్రీవేంకటేశ్వర మహత్మ్యం-1960 చి-శ్రీవేంకటేశ్వర వైభవం-1971 చి-సంతానం-1955 చి-సంపూర్ణ రామాయణం-1972 చి-సంసారం-1950 చి-సతీ అనసూయ-1957 చి-సతీ సక్కుబాయి-1965 చి-సత్య హరిశ్చంద్ర-1965 చి-సరస్వతీ శపథం-1967 చి-సారంగధర-1957 చి-సీతారామ కల్యాణం-1961 చి-సుమంగళి-1965 చి-స్వప్న సుందరి-1950 చి-స్వర్గసీమ-1945 చి-స్వర్ణ మంజరి-1962 చి-హరిశ్చంద్ర-1956

సంగీత దర్శకులు

సం-అద్దేపల్లి సం-అశ్వత్థామ సం-అశ్వద్ధామ సం-ఆదినారాయణ రావు సం-ఆర్.గోవర్ధనం సం-ఆర్.సుదర్శనం-ఆర్.గోవర్ధనం సం-ఎం.రంగారావు సం-ఎల్.మల్లేశ్వరరావు సం-ఎస్.పి.కోదండపాణి సం-ఓగిరాల సం-ఓగిరాల-అద్దేపల్లి సం-ఓగిరాల-టి.వి.రాజు సం-కె.వి.మహదేవన్‌ సం-గాలి పెంచల సం-ఘంటసాల సం-జె.వి.రాఘవులు సం-జోసెఫ్-విజయాకృష్ణమూర్తి సం-టి.ఎం.ఇబ్రహీం సం-టి.చలపతిరావు సం-టి.జి.లింగప్ప సం-టి.వి.రాజు సం-నాగయ్య-తదితరులు సం-పామర్తి-సుధీర్ ఫడ్కే సం-పి.శ్రీనివాస్ సం-పెండ్యాల సం-బాలాంత్రపు సం-బి.శంకర్ సం-మణి-పూర్ణానంద సం-మల్లేశ్వరరావు సం-మాస్టర్ వేణు సం-ముగ్గురు దర్శకులు సం-రాజన్‌-నాగేంద్ర సం-రాజు-లింగప్ప సం-రామనాథన్‌ సం-విజయా కృష్ణమూర్తి సం-విశ్వనాథన్‌-రామ్మూర్తి సం-వై.రంగారావు సం-సర్దార్ మల్లిక్ - పామర్తి సం-సాలూరు సం-సాలూరు-గోపాలం సం-సుదర్శనం-గోవర్ధనం సం-సుబ్బయ్యనాయుడు సం-సుబ్బరామన్‌ సం-సుబ్బురామన్ సం-సుసర్ల సం-హనుమంతరావు

రచయితలు

ర-అనిసెట్టి ర-ఆత్రేయ ర-ఆదినారాయణ రావు ర-ఆరుద్ర ర-ఎ.వేణుగోపాల్ ర-కాళిదాసు ర-కాళ్ళకూరి ర-కొసరాజు ర-గబ్బిట ర-గోపాలరాయ శర్మ ర-ఘంటసాల ర-జంపన ర-జాషువా ర-జి.కృష్ణమూర్తి ర-తాండ్ర ర-తాపీ ధర్మారావు ర-తిక్కన ర-తిరుపరివేంకటకవులు ర-తోలేటి ర-దాశరథి ర-దాశరధి ర-దీక్షితార్ ర-దేవులపల్లి ర-నార్ల చిరంజీవి ర-పరశురామ్‌ ర-పాలగుమ్మి పద్మరాజు ర-పింగళి ర-బమ్మెర పోతన ర-బాలాంత్రపు ర-బైరాగి ర-భాగవతం ర-భావనారాయణ ర-భుజంగరాయ శర్మ ర-మల్లాది ర-ముద్దుకృష్ణ ర-రాజశ్రీ ర-రావూరి ర-విజికె చారి ర-వీటూరి ర-వేణు ర-వేములపల్లి ర-శ్రీశ్రీ ర-సదాశివ బ్రహ్మం ర-సముద్రల సీ. ర-సముద్రాల జూ. ర-సముద్రాల సీ ర-సముద్రాల సీ. ర-సి.నా.రె. ర-సినారె ర-సుంకర-వాసిరెడ్డి ర-సుబ్బారావు రచన-కొసరాజు రచన-గబ్బిట రచన-దాశరధి రచన-దేవులపల్లి రచన-పానుగంటి రచన-పింగళి రచన-పోతన రచన-బలిజేపల్లి రచన-రామదాసు రచన-వారణాసి రచన-వీటూరి రచన-సముద్రాల సీ.

Blog Indices