అనాఘ్రాతం పుష్పం - కాళిదాస శ్లోకం శకుంతల చిత్రం నుండి ఘంటసాల గళంలో

కణ్వమహర్షి ఆశ్రమంలో పెరిగి యవ్వనవతియైన  మేనకా విశ్వామిత్రుల పుత్రిక శకుంతలను దుష్యంత మహారాజు మొదటిసారి చూచి,  ఆమె అలౌకిక రూపాన్ని, పవిత్రతను వర్ణిస్తూ తపనపడే సందర్భంలోని శ్లోకమిది. ఇది మహాకవి కాళీదాసు రచించిన “అభిజ్ఞాన శాకుంతలము” నాటకము లోనిది. ఘంటసాల మాస్టారు సంగీతదర్శకత్వం వహించి గానం చేసిన ఈ శ్లోకం శకుంతల చిత్రం లోనిది. ఇందులో దుష్యంతునిగా ఎన్.టి. రామారావు, శకుంతల గా బి.సరోజాదేవి నటించారు.

	నిర్మాణం:	రాజ్యం వారి
	చిత్రం:	శకుంతల (1966)
	రచన:	మహాకవి కాళిదాసు
	సంగీతం:	ఘంటసాల
	గానం:	ఘంటసాల
	ఘంటసాల:	అనాఘ్రాతం పుష్పం కిసలయమలూనం కరరుహైః
		అనావిద్ధం రత్నం మధు నవమనాస్వాదిత రసమ్‌ |
		అఖండం పుణ్యానాం ఫలమివ చ తద్రూపమనఘం
		న జానే భోక్తారం కమిహ సముపస్థాస్యతి విధిః ||2-10||

ప్రతిపదార్థముః

అనాఘ్రాతం = ఎవరూ వాసన చూడని; పుష్పం = పువ్వు; కరరుహైః = గోళ్లచేత; అలూనం = తుంచబడని / కోయబడని; కిసలయం = లేత చిగురుటాకు; అనావిద్ధం = తొలచబడని / రంధ్రము చేయబడని; రత్నం = మణి (రత్నము); నవం = క్రొత్తదైన; అనాస్వాదిత రసమ్ = రుచి చూడబడని తేనె కలిగిన; మధు = మకరందము (తేనె); అఖండం = ఏ లోటు లేని / పరిపూర్ణమైన; పుణ్యానామ్ = పుణ్యముల యొక్క; ఫలమ్ ఇవ చ = ఫలము వలెనే; అనఘమ్ = పాపము/దోషము లేని పవిత్రమైన; తత్ రూపమ్ = ఆ శకుంతల యొక్క రూపము (సౌందర్యము); ఇహ = ఈ లోకంలో / ఈ విషయంలో; విధిః = బ్రహ్మ (విధాత); కమ్ భోక్తారమ్ = ఏ అనుభవించే వ్యక్తిని; సముపస్థాస్యతి = తెచ్చి ప్రవేశపెడతాడో (ఎవరికి అనుగ్రహిస్తాడో); న జానే = నేను ఎరుగను (నాకు తెలియడం లేదు).

తాత్పర్యముః

ఆ శకుంతల దోషరహితమైన, పవిత్రమైన రూపం ఎవరూ వాసన చూడని పువ్వు లాంటిది; గోళ్లతో ఏమాత్రం తుంచబడని లేత చిగురుటాకు లాంటిది; రంధ్రం చేయబడని అమూల్యమైన రత్నం లాంటిది; రుచి చూడబడని నూతన మకరందం లాంటిది; పూర్వజన్మల పరిపూర్ణ పుణ్యఫలం లాంటిది. అటువంటి అత్యంత పవిత్రమైన సౌందర్య రాశిని అనుభవించే అదృష్టం ఏ పుణ్యాత్ముడికి విధి (దైవం) ప్రసాదిస్తాడో నాకు తెలియడం లేదు.

కృతజ్ఞతలు: చలనచిత్ర వివరాలను సమకూర్చిన ఘంటసాల గళామృతము-పాటల పాలవెల్లి వ్యవస్థాపకులు శ్రీ కొల్లూరు భాస్కరరావు గారికి, యూ ట్యూబ్ లో దృశ్యఖండిక పొందుపరచిన Gunner NFDB గారికి ధన్యవాదములు.